14 Economics SDGs & MDGs 1 / 15 Category: SDGs & MDGs 1. शाश्वत विकास ध्येयांच्या (SDGs) संदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत? अ. शाश्वत विकासाच्या संदर्भातील संयुंक्त राष्ट्रांची परिषद, रिओ द जानिरो येथे 2015 मध्ये झाली. ब. शाश्वत विकास ध्येय जागतिक ध्येय म्हणूनही ओळखली जातात. क. शाश्वत विकास ध्येयांनी (SDGs) सहस्त्रकातील विकास ध्येयांची (MDGs) जागा घेतली. ड. शाश्वत विकास ध्येय (SDGs) जानेवारी 2012 पासून अस्तित्वात आली. (राज्यसेवा पूर्व 2021) A) ड फक्त B) ब फक्त C) अ आणि ब D) ब आणि क पर्याय ब आणि क बरोबर आहेत. 'पर्याय ब:' शाश्वत विकास ध्येय (SDGs) ही जागतिक ध्येय आहेत जी सर्व राष्ट्रांना लागू होतात. 'पर्याय क:' SDGs ने 2000-2015 या कालावधीसाठी असलेल्या सहस्त्रकातील विकास ध्येयांची (MDGs) जागा घेतली. 'पर्याय अ:' रिओ डी जनेरियो येथे शाश्वत विकासाच्या संदर्भातील संयुक्त राष्ट्रांची परिषद 1992 मध्ये झाली, 2015 मध्ये नव्हती. 'पर्याय ड:' SDGs 2016 मध्ये अस्तित्वात आले, जानेवारी 2012 मध्ये नाही. 2 / 15 Category: SDGs & MDGs 2. खालील विधाने सहस्तकातील विकासाच्या उद्दिष्टांच्या (स.वि.उ) संदर्भातील आहेत. (a) संयुक्त राष्ट्रांची स.वि.उ. ची पूर्तता 2015 पर्यंत करायची आहे. (b) स.वि.उ. चे एक उद्दिष्ट म्हणजे पिण्याचे सुरक्षित पाणी न मिळणाज्यांची संख्या निम्म्याने कमी करणे. (c) मुक्त आणि रास्त व्यापार. (d) एकूण आठ स.वि.उ. आहेत. वरील कोणती विधाने खरी आहेत? (राज्यसेवा पूर्व - 2013) A) (a), (c) आणि (d) B) (a), (b) आणि (c) C) वरील सर्व D) (a), (b) आणि (d) बरोबर उत्तर आहे: पर्याय - (a), (b) आणि (d) सहस्तकातील विकासाच्या उद्दिष्टांच्या (स.वि.उ) संख्या एकूण आठ आहेत. त्यांची पूर्तता 2015 पर्यंत करायची आहे आणि त्यापैकी एक उद्दिष्ट म्हणजे पिण्याचे सुरक्षित पाणी न मिळणाज्यांची संख्या निम्म्याने कमी करणे. त्यामुळे विधान (a), (b) आणि (d) खरी आहेत तर (c) मुक्त आणि रास्त व्यापार हे स.वि.उ. चे उद्दिष्ट नाही. 3 / 15 Category: SDGs & MDGs 3. संयुक्त राष्ट्रांनी सप्टेंबर 2000 मध्ये अवलंब केलेल्या सहस्ताब्दी विकासध्येयामधे खालीलपैकी कोणते ध्येय नाही? (वनसेवा मुख्य 2019) A) बेरोजगारीचा दर घटविणे B) बालमृत्यू दर घटविणे C) दारिद्रय निर्मूलन D) पर्यावरणाच्या स्थिरतेची खात्री सहस्ताब्दी विकासध्येयांमध्ये बेरोजगारीचा दर घटविणे हा एक ध्येय नाही. इतर तीन पर्याय, म्हणजे दारिद्रय निर्मूलन, बालमृत्यू दर घटविणे आणि पर्यावरणाच्या स्थिरतेची खात्री ही सहस्ताब्दी विकासध्येयांमध्ये समाविष्ट आहेत. 4 / 15 Category: SDGs & MDGs 4. सप्टेंबर 2000 मध्ये संयुक्त राष्ट्राच्या 189 सभासदांनी 'सहस्त्रकातील आठ विकास उद्दिष्टे' अंगीकारली. खालीलपैकी कोणते उद्दिष्ट या आठ सहस्त्रक उद्दिष्टांचा भाग नाही? (वनसेवा मुख्य-2018) A) सार्वत्रिक प्राथमिक शिक्षणाची साध्यता B) संपत्तीच्या न्याय्य वितरणाची निश्चितता C) लिंग समानतेचा प्रचार D) पर्यावरण शाश्वततेची निश्चितता सहस्त्रक विकास ध्येये हे 2000 मध्ये संयुक्त राष्ट्रांद्वारे अंगीकारले गेलेल्या विकासाच्या आठ विशिष्ट क्षेत्रांवर लक्ष केंद्रित करणारे ध्येये आहेत. संपत्तीच्या न्याय्य वितरणाची निश्चितता ही या आठ उद्दिष्टांपैकी एक नाही. याउलट, संपत्तीच्या न्याय्य वितरणाचा उद्देश सतत विकास साध्य करण्यासाठी अजेंडामध्ये आला. 5 / 15 Category: SDGs & MDGs 5. 2000 साली स्वीकारलेल्या सहस्तक विकास उद्दिश्टांमध्ये याचा समावेश आहे. (a) दारिद्रय आणि उपासमारीचे निर्मूलन. (b) प्राथमिक शिक्षणाचे सार्वत्रिकीकरण. (c) सर्वांना विनामूल्य आणि सुरक्षित पेयजल. (d) पर्यावरण निरंतरता. (राज्यसेवा Mains - 2013) A) (a), (b) आणि (d) B) वरील सर्व C) (c) फक्त D) (a) फक्त सहस्तक विकास उद्दिष्टे (MDGs) ही संयुक्त राष्ट्रांनी 2000 साली स्वीकारलेली आठ लक्ष्ये होती. पर्याय (a), (b) आणि (d) हे तीनही MDGsचे बरोबर भाग होते: (a) दारिद्रय आणि उपासमारीचे निर्मूलन (b) सर्व मुलांसाठी प्राथमिक शिक्षणाचे सार्वत्रिकीकरण (d) पर्यावरणीय निरंतरता पर्याय (c) सर्वांना विनामूल्य आणि सुरक्षित पेयजल हा MDGचा भाग नव्हता. 6 / 15 Category: SDGs & MDGs 6. संयुक्त राष्ट्र संघटनेच्या (यू एन ओ) "सहस्त्रकातील विकासाचे उद्दिष्ट्ट या अंतर्गत कोणत्या वर्षापर्यंत भूकेचा प्रभाव निम्म्यावर आणण्याचे उद्दिश्ट ठरविण्यात आले आहे. (राज्यसेवा मुख्य - 2012) A) वर्ष 2015 B) वर्ष 2030 C) वर्ष 2050 D) वर्ष 2020 "सहस्त्रकातील विकासाचे उद्दिष्ट्ट" हे 2015 पर्यंतच्या कालावधीचे उद्दिष्टे आहेत. त्यापैकी पहिले उद्दिष्ट "अति गरिबी आणि भूक निर्मूल करणे" आहे. त्याचे लक्ष्य भूक असलेल्या लोकांची संख्या 2015 पर्यंत निम्म्यावर आणणे हे होते. त्यामुळे, बरोबर उत्तर 'वर्ष 2015' आहे. इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण: वर्ष 2050: हे सहस्त्रकातील विकासाचे उद्दिष्ट्ट कालावधीपेक्षा जास्त पुढील तारीख आहे. वर्ष 2030: हे संयुक्त राष्ट्रांच्या सतत विकासासाठीच्या उद्दिष्टांचे कालावधी आहे, सहस्त्रकातील विकासाचे उद्दिष्ट्ट नव्हे. वर्ष 2020: हे सहस्त्रकातील विकासाचे उद्दिष्ट्ट कालावधीपेक्षा लहान आहे. 7 / 15 Category: SDGs & MDGs 7. विषमता कमी करणे याचे उद्दिष्ट नाही. (a) मिलेनियम डेन्हलपमेंट गोल्स (b) सस्टेनेबल डेव्हलपमेंट गोल्स (c) नियोजन उद्दिष्टे (d) जागतिक व्यापार संघटना (राज्यसेवा -(मुख्य) - 2018) A) फक्त (c) B) (a) आणि (b) C) फक्त (d) D) (c) आणि (d) बरोबर उत्तर: फक्त (d) सस्टेनेबल डेव्हलपमेंट गोल्स (SDG) आणि मिलेनियम डेव्हलपमेंट गोल्स (MDG) यांचे उद्दिष्ट विषमता कमी करणे हे आहे. नियोजन उद्दिष्टे तसेच जमीन वापर नियोजन आणि पायाभूत सुविधा विकासावर लक्ष केंद्रित करतात. जागतिक व्यापार संघटना (WTO) एक आंतरराष्ट्रीय संस्था आहे जी जागतिक व्यापाराला नियमित करते, परंतु तिचा प्राथमिक उद्देश विषमता कमी करणे हा नाही. 8 / 15 Category: SDGs & MDGs 8. 'सहस्त्रक विकास लक्ष्ये (MDGs)' यांमध्ये पुढीलपैकी कशाचे मापन केले जाते ? अ. दारिद्रय व भुक ब. महिला सबलीकरण क. पर्यावरणीय शाश्वतता (राज्यसेवा पूर्व - 2018) A) फक्त अ आणि ब B) फक्त क आणि ड C) फक्त अ, ब आणि क D) वरील सर्व सहस्त्रक विकास लक्ष्ये (MDGs) ही संयुक्त राष्ट्रांनी 2000 मध्ये स्थापित केलेली आठ विकास लक्ष्ये आहेत, ज्यांचे लक्ष्य 2015 पर्यंत किंवा त्यापूर्वी गाठणे होते. या लक्ष्यांमध्ये दारिद्र्य आणि भूक कमी करणे (अ), महिला सबलीकरण वाढवणे (ब) आणि पर्यावरणीय शाश्वतता सुनिश्चित करणे (क) यांचा समावेश आहे. वरील पर्यायांमध्ये फक्त पर्याय 'वरील सर्व' हे अ, ब आणि क या तिन्ही घटकांचा समावेश करतो, म्हणून ते बरोबर उत्तर आहे. 9 / 15 Category: SDGs & MDGs 9. खालीलपैकी कोणते सहस्त्रक विकास ध्येय नाही ? (राज्यसेवा पूर्व - 2019) A) कृषी शाश्वतता साध्य करणे B) सार्वत्रिक प्राथमिक शिक्षण साध्यता C) अतिगरिबी आणि भूख यांचे उच्चाटन D) बालमृत्यूदर कमी करणे सहस्त्रक विकास ध्येये ही आठ लक्ष्ये आहेत जी युनायटेड नेशन्सने 2000 मध्ये ठरवली होती. कृषी शाश्वतता साध्य करणे ही सहस्त्रक विकास ध्येयांच्या यादीचा भाग नाही. इतर तीन पर्याय सहस्त्रक विकास ध्येये आहेत: अतिगरिबी आणि भूख यांचे उच्चाटन सार्वत्रिक प्राथमिक शिक्षण साध्यता बालमृत्यूदर कमी करणे 10 / 15 Category: SDGs & MDGs 10. खालीलपैकी कोणते 'सहस्तकीय विकासाचे' ध्येय नाही? (वनसेवा मुख्य-2014) A) पर्यावरणाच्या शाश्वत विकासाची खात्री करणे. B) मातेचे आरोग्य सुधारणे. C) लोकसंख्या वाढीच्या वेगात घट साध्य करणे. D) वैश्विक प्राथमिक शिक्षण प्राप्ती साध्य करणे. लोकसंख्या वाढीच्या वेगात घट साध्य करणे हे सहस्तकीय विकासाचे ध्येय नाही. सहस्तकीय विकासामध्ये आठ ध्येये आहेत, त्यामध्ये लोकसंख्या वाढीचा वेग कमी करणे समाविष्ट नाही. त्याऐवजी, या ध्येयांमध्ये जागतिक दारिद्र्य आणि भुकेच्या निर्मूलनापासून पर्यावरणाची शाश्वतता आणि विकास भागीदारीपर्यंतच्या बाबींचा समावेश आहे. 11 / 15 Category: SDGs & MDGs 11. नीति आयोगाच्या चिरतन विकास उद्दिष्टे निर्देशांक अहवालाप्रमाणे (2020−21), भारताची उद्दिष्टनिहाय कामगिरी असे दर्शविते की, - - - - -. अ) भारताचा निर्देशांक 2020-21 मध्ये 66 पर्यंत सुधारला आहे. तो 2019-20 मध्ये 60 तर 2018-19 मध्ये 57 होता. ब) 2020-21 मध्ये कोरोना संकट असतानाही भारताची कामगिरी 15 पैकी 8 उद्दिष्टांबाबत उत्तम राहिली आहे. वरीलपैकी कोणता/ते पर्याय योग्य आहे/त? (राज्यसेवा पूर्व, 2022) A) दोन्ही पर्याय B) फक्त अ C) फक्त ब D) एकही पर्याय नाही दोन्ही पर्याय योग्य आहेत कारण: 1. पर्याय अ) बरोबर आहे कारण नीति आयोगाच्या चिरतन विकास उद्दिष्टे निर्देशांक अहवालानुसार, भारताचा निर्देशांक 2020-21 मध्ये काही वर्षांपूर्वीच्या 57 आणि 60 वरून 66 पर्यंत सुधारला आहे. 2. पर्याय ब) बरोबर आहे कारण कोरोना महामारीच्या काळात (2020-21) देखील, भारत 15 पैकी 8 सतत विकास उद्दिष्टांमध्ये चांगली कामगिरी करत आहे. 12 / 15 Category: SDGs & MDGs 12. सहस्रक विकास उद्दिष्ट्ये (MDGs) साधण्याविषयी भारताच्या संदर्भात खालीलपैकी कोणते/ती विधान/ने योग्य आहे/त? अ) भारताने अतिशय सम पद्धतीने दारिद्रयातील घट साध्य केली आहे. ब) 2015 च्या अंतिमरेषेनंतर भूकबळी रोखण्याचे उद्दिष्ट भारताने योजने बरहुकूम साध्य करण्याचा प्रयत्न केला आहे. क) महिला सक्षमीकरण हे अजूनही महत्त्वाचे आव्हान आहे. (राज्यसेवा पूर्व, 2022) A) फक्त अ आणि क B) फक्त ब आणि क C) वरील सर्व D) फक्त अ आणि ब बरोबर उत्तर: फक्त ब आणि क 'पर्याय ब योग्य आहे': भारताने 2015 पेक्षा आधीच भूकबळी रोखण्याचे उद्दिष्ट साध्य केले होते. 'पर्याय क योग्य आहे': भारताला अजूनही महिला सक्षमीकरणासाठी प्रयत्न करावे लागतात कारण महिला समानतेमध्ये अनेक असमानता आहेत. 'पर्याय अ चुकीचा आहे': भारताने दारिद्र्याचा समन्वयाने सामना केलेला नाही; काही प्रदेश अजूनही महत्त्वपूर्ण प्रमाणात दारिद्र्याने ग्रस्त आहेत. 'पर्याय द चुकीचा आहे': फक्त ब आणि क ही उद्दिष्टे भारताने साध्य केली आहेत. 13 / 15 Category: SDGs & MDGs 13. जून 2012 मध्ये Rio +20 घोषणापत्रा संदर्भात शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDGs) ठरविण्यात आली. त्यांनुसार पुढीलपैकी कोणते/कोणती वैशिष्टय/वैशिष्टये ठरविण्यात आलेले नव्हते? अ. गरिबीचे उच्चाटन, असमानतेविरुद्ध संघर्ष, लिंगभाव समानता. ब. आरोग्य व शिक्षण सुधारणा, महासागर व जंगल रक्षण. क. अविरत विकासासाठी जागतिक भागिदारी, पाठपुरावा आणि समीक्षासाठी प्रभावी सरंचना विकास. ड. अतिरेकी संघटनावर बंदी आणि परआक्रमणावर बंदी. (राज्यसेवा पूर्व - 2019) A) फक्त क आणि ड B) फक्त अ C) फक्त ड D) फक्त अ, ब आणि क बरोबर उत्तर: फक्त ड SDGs अंतर्गत ठरविण्यात आलेली वैशिष्ट्ये पर्याय अ, ब आणि क मध्ये नमूद केलेली आहेत. अतिरेकी संघटनांवर बंदी आणि पराक्रमणावर बंदी हे वैशिष्ट्य SDGs मध्ये ठरविले गेलेले नाही. यामुळे पर्याय ड चुकीचा आहे. 14 / 15 Category: SDGs & MDGs 14. सन 2018 चा भारताचा SDG निर्देशांक हे दर्शवितो : अ. भारताचा सरासरी निर्देशांक 57 आहे. ब. महाराष्ट्र राज्य हे आघाडीच्या गटात समाविष्ट आहे. क. उत्तर प्रदेश राज्याचा समावेश 'उत्तम' या गटात होतो. (राज्यसेवा पूर्व, 2020) A) फक्त अ बरोबर B) फक्त अ आणि ब बरोबर C) फक्त ब बरोबर D) फक्त ब आणि क बरोबर भारताचा SDG निर्देशांक 2018 मध्ये सरासरी 57 होता, त्यामुळे पर्याय अ बरोबर आहे. महाराष्ट्राचा समावेश आघाडीच्या गटात नसल्याने पर्याय ब चुकीचा आहे. उत्तर प्रदेशचा समावेश 'उत्तम' गटात नसल्याने पर्याय क देखील चुकीचा आहे. त्यामुळे फक्त पर्याय अ ( भारताचा सरासरी निर्देशांक 57 आहे) बरोबर आहे. 15 / 15 Category: SDGs & MDGs 15. पुढीलपैकी याचा/यांचा सहस्त्रकीय विकास उद्दिश्टांमध्ये समावेश होते नाही ? अ. प्राथमिक शिक्षणाचे सार्वत्रिकरण साध्य आहे. ब. स्त्री-पुरूष समानतेस प्रोत्साहन देणे. क. अर्भक मृत्यूचे प्रमाण कमी करणे. ड. पर्यावरणीय शाश्वतता (सस्टेनेबिलीटी) सुरक्षित करणे. पर्यायी उत्तरे: (राज्यसेवा पूर्व 2021) A) फक्त अ B) क आणि ड फक्त C) क फक्त D) अ आणि ब फक्त याचा/यांचा सहस्त्रकीय विकास उद्दिश्टांमध्ये समावेश होता नाही तो फक्त "क". सहस्त्रकीय विकास उद्दिष्टे (MDGs) हा एक चाचणी सेट होता जो 2000 मध्ये यूनायटेड नेशन्सद्वारे आठवड्याच्या उद्दिष्ट्यांसह स्वीकारण्यात आला जो 2015 पर्यंत साध्य केला जाणे अपेक्षित होता. या उद्दिष्ट्यांमध्ये "अर्भक मृत्यूचे प्रमाण कमी करणे" हा समावेश नव्हता, तर यात "बाल मृत्युदर कमी करणे" हा समावेश होता. Loading...MPSC is all about Patience.... Your score is LinkedIn Facebook Twitter BACK HOME PAGE