आंबा हे महाराष्ट्राचे राज्यवृक्ष आहे कारण ते राज्याच्या सांस्कृतिक व ऐतिहासिक महत्त्वाचे आहे. ते राज्याच्या शेतीमध्येही महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते. साग, वड आणि पिंपळ हेदेखील आर्थिक आणि धार्मिकदृष्ट्या महत्त्वाचे आहेत, परंतु त्यांचे सांस्कृतिक महत्व आंब्याइतके नाही.

बरोबर उत्तर: 4 2 1 3

स्पष्टीकरण:
- संजय गांधी नॅशनल पार्क मुंबई जिल्ह्यात आहे.
- तानसा अभयारण्य ठाणे जिल्ह्यात आहे.
- फणसाड अभयारण्य रायगड जिल्ह्यात आहे.
- टिपेश्वर अभयारण्य यवतमाळ जिल्ह्यात आहे.

21% उत्तर बरोबर आहे कारण महाराष्ट्राचा एकूण भौगोलिक क्षेत्रफळ 307,713 चौरस किलोमीटर आहे, त्यापैकी 65,613 चौरस किलोमीटर जंगलाने व्यापलेले आहे. म्हणजे, महाराष्ट्रातील जंगलाचे प्रमाण (65,613/307,713) x 100 = 21% आहे.

बाकीचे पर्याय चुकीचे आहेत कारण ते महाराष्ट्रातील प्रत्यक्ष जंगलाच्या क्षेत्रफळाशी जुळत नाहीत.

संत तुकाराम हे बरोबर उत्तर आहे कारण 2006 मध्ये राज्य सरकारने संत तुकाराम वनग्राम योजना सुरू केली होती. या योजनेअंतर्गत वृक्षतोड थांबवली जाते आणि वनसंपत्तीचे संरक्षण केले जाते. इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण ते वन संरक्षण योजनेशी संबंधित नाहीत.

भंडारा जिल्हा महाराष्ट्राच्या विदर्भ विभागात आहे, जो समुद्रापासून अंतर्गत प्रदेश आहे. सुंदरबन अरण्य हे पश्चिम बंगाल आणि बांगलादेश येथे आढळणारे मॅग्रोव्ह अरण्य आहे, जे समुद्राच्या किनाऱ्यावर आढळते. म्हणूनच सुंदरबन आणि मॅग्रोव्हा अरण्ये हे पर्याय चुकीचे आहेत. तैंगा अरण्य हे ओडिशामध्ये आढळणारे एक मिश्रित उष्णकटिबंधीय आर्द्र पानझडी अरण्य आहे. अलापल्ली अरण्ये ही एक संरक्षित जंगल आहे जी भंडारा जिल्ह्यात सातपुडा पर्वताच्या पायथ्याशी आहे. त्यामुळे, बरोबर उत्तर अलापल्ली अरण्ये आहे.

ताडोबा राष्ट्रीय उद्यान हे चंद्रपूर जिल्ह्यात आहे, त्यामुळे 'अ'चे जोड '4' हे बरोबर आहे. नागझिरा अभयारण्य हे भंडारा जिल्ह्यात आहे, म्हणून 'ब'चे जोड '3' हे योग्य आहे. सागरेश्वर अभयारण्य हे सांगली जिल्ह्यात आहे, म्हणून 'क'चे जोड '2' हे बरोबर आहे. कर्नाळा अभयारण्य हे रायगड जिल्ह्यात आहे, म्हणून 'ड'चे जोड '1' हे योग्य आहे.

बरोबर उत्तर आहे "वरीलपैकी कोणतेही नाही" कारण दिलेले सर्व पर्याय विदर्भ विभागात येणारे राष्ट्रीय उद्याने आहेत.

नवेगाव राष्ट्रीय उद्यान नागपूर जिल्ह्यात आहे.
गुगामाळ राष्ट्रीय उद्यान यवतमाळ जिल्ह्यात आहे.
पेंच राष्ट्रीय उद्यान नागपूर आणि भंडारा जिल्ह्यांमध्ये पसरले आहे.

बरोबर उत्तर आहे पर्याय :- 2 3 1 4

पैनगंगा वनक्षेत्र उस्मानाबाद जिल्ह्यात आहे. अंधारी वनक्षेत्र यवतमाळ जिल्ह्यात आहे. कर्नाळा वनक्षेत्र रायगड जिल्ह्यात आहे. येडशी -रामलिंग वनक्षेत्र चंद्रपूर जिल्ह्यात आहे.

पश्चिमघाट हा भारताच्या पश्चिम किनाऱ्यावर पसरलेला पर्वतरांग आहे जो महाराष्ट्राच्या काही भागांतून जातो. पश्चिमघाट हा एक जैवविविधतेचा समृद्ध प्रदेश आहे जो विविध प्रकारच्या वनस्पती, प्राणी आणि पक्षी यांचे घर आहे. हे जगभरातील 34 वैश्विक जैवविविधता हॉटस्पॉटपैकी एक आहे.

तर, महाराष्ट्रात पश्चिमघाट हा सर्वात जास्त जैवविविधता असलेला प्रदेश आहे कारण त्यात वनस्पती, प्राणी आणि पक्ष्यांची विविधता आहे. मेळघाट प्रदेश आणि चिखलदरा टेकड्या या देखील जैवविविधतेच्या समृद्ध प्रदेश आहेत, परंतु ते पश्चिमघाटाएवढे मोठे नाहीत किंवा विविध नाहीत. सातपुडारांगा हा एक पर्वतरांग आहे जो महाराष्ट्र आणि मध्य प्रदेशमधून जातो, परंतु जैवविविधतेच्या बाबतीत ते पश्चिमघाट इतके समृद्ध नाही.

आठ सहस्त्रक उदिष्टे ही संयुक्त राष्ट्रांनी 2000 मध्ये स्वीकारलेली आठ ध्येये आहेत. यात संपत्तीच्या न्याय्य वितरणाचा समावेश नाही. त्याऐवजी उद्दिष्टांमध्ये गरिबी निवारण, भूक उपासमार दूर करणे, लिंग समानता प्रोत्साहन, सार्वत्रिक प्राथमिक शिक्षण, बाल मृत्युदर कमी करणे, मातृ मृत्युदर कमी करणे, आजारांविरुद्ध लढा देणे आणि पर्यावरण शाश्वतता सुनिश्चित करणे यांचा समावेश आहे.

अनेर धरण धुळे जिल्ह्यात आहे, अंबा-बारवा अभयारण्य बुलढाणा जिल्ह्यात आहे आणि मयुरेश्वर-सुपे अभयारण्य पुणे जिल्ह्यात आहे. म्हणून, अनेर धरण, अंबा -बारवा आणि मयुरेश्वर-सुपे ही वन्यजीव अभयारण्ये अनुक्रमे धुळे, बुलढाणा आणि पुणे जिल्हयांमध्ये आहेत.

केवळ अ हा पर्याय बरोबर आहे कारण माळढोक अभयारण्य 200,000 हेक्टर क्षेत्रफळासह महाराष्ट्रातील सर्वात मोठे अभयारण्य आहे. पर्याय ब चुकीचा आहे कारण माळढोक पक्ष्यांच्या संख्येतील वाढीमुळे अभयारण्याचे क्षेत्र वाढवण्यात आले नाही तर जलबंबाच्या संवर्धनासाठी ते वाढवण्यात आले. पर्याय दोन्ही आणि एकही नाही हे पर्याय या प्रश्नाचे योग्य उत्तर देत नाहीत.

मराठवाडा महाराष्ट्राच्या पूर्व भागात स्थित आहे, जिथे कमी पावसाळा आणि कडक हवामान आहे. त्यामुळे, हा भाग वनस्पतीच्या वाढीसाठी अनुकूल नाही, त्यामुळे मराठवाड्यात सर्वात कमी वनाच्छादीत क्षेत्र आहे.

इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण:

विदर्भ हा महाराष्ट्राचा पूर्व-मध्य भाग आहे, जिथे मध्यम पावसाळा आणि वनस्पती वाढीसाठी अधिक अनुकूल हवामान आहे.
कोकण हा महाराष्ट्राचा पश्चिम किनारा आहे, जिथे भरपूर पावसाळा आणि वनस्पती वाढीसाठी ओले हवामान आहे.
नाशिक हा महाराष्ट्राचा उत्तर भाग आहे, जिथे कमी पावसाळा असतो पण वनस्पती वाढीसाठी अनुकूल हवामान असते.

बरोबर उत्तर '' पर्याय 2'' आहे.

या जोड्या खालीलप्रमाणे योग्य आहेतः

फन्साड - कोकण
नांदूर-मध्यमेश्वर - नाशिक
किनवट - औरंगाबाद
मेळघाट - अमरावती

सिंधुदुर्ग हा जिल्हा नारळ लागवडीसाठी सर्वाधिक प्रसिद्ध आहे. या जिल्ह्यात सुमारे 60 टक्के नारळ लागवडीचे क्षेत्र आहे. रत्नागिरी, रायगड आणि ठाणे या जिल्ह्यांमध्येही नारळ लागवड होते, मात्र क्षेत्र सिंधुदुर्गच्या तुलनेत तुलनेने कमी आहे.

2006 हे बरोबर उत्तर आहे कारण महाराष्ट्र सरकारने 2006 मध्ये 'संत तुकाराम वनग्राम योजना' सुरू केली होती. अन्य पर्याय चुकीचे आहेत कारण ते या योजनेच्या सुरुवातीच्या वर्षाशी जुळत नाहीत.

बरोबर उत्तर: नवेगाव-चिखलदरा,अणेर, देवळगाव-रेहकुरी,फणसाड

हे उत्तर बरोबर आहे कारण हे अभयारण्ये आणि राष्ट्रीय उद्याने महाराष्ट्राच्या पूर्वेकडून पश्चिमेकडे असलेल्या क्रमाला दर्शवते.
अणेर, देवळगाव-रेहकुरी आणि फणसाड ही अभयारण्ये पश्चिम महाराष्ट्रात आहेत, तर नवेगाव आणि चिखलदरा ही अभयारण्ये पूर्व महाराष्ट्रात आहेत.

विदर्भ हा महाराष्ट्राचा पूर्व भाग आहे, जो नागपूर, अमरावती, यवतमाळ आणि गोंदिया जिल्ह्यांचा समावेश करतो. हा प्रदेश सातपुडा आणि महेंद्रगिरी पर्वत रांगांद्वारे वेढलेला आहे, त्यामुळे त्यात मोठ्या प्रमाणात घनदाट जंगले आहेत. या जंगलामध्ये वाघ, बिबटे, चितळ, खेकडे आणि अन्य वन्यजीव आहेत.

नवेगाव राष्ट्रीय उद्यान गोंदिया जिल्ह्यात वसलेले आहे. हे उद्यान चंद्रपूर जिल्ह्याच्या सीमेवर आहे, परंतु ते पूर्णपणे गोंदिया जिल्ह्याच्या हद्दीत आहे. नागपूर आणि अमरावती जिल्हे नवेगाव राष्ट्रीय उद्यानापासून बरेच दूर आहेत.

राधानगरी अभयारण्य महाराष्ट्रातील कोल्हापूर जिल्ह्यात आहे आणि ते गव्यांसाठी प्रसिद्ध आहे. हे अभयारण्य गव्यांची संख्या आणि विविधतेसाठी ओळखले जाते, आणि ते गव्यांच्या निरीक्षण आणि फोटोग्राफीसाठी एक लोकप्रिय ठिकाण आहे.

सागरेश्वर-सांगली अभयारण्य सागरी कासवांसाठी प्रसिद्ध आहे, मेळघाट-अमरावती अभयारण्य वाघांसाठी प्रसिद्ध आहे आणि तानसा-ठाणे अभयारण्य पक्ष्यांसाठी प्रसिद्ध आहे.

लातूर हा महाराष्ट्राच्या मराठवाडा विभागातील एक जिल्हा आहे. हा जिल्हा अर्धशुष्क प्रदेशात येतो आणि त्यात वनक्षेत्र जवळपास नाही. मुंबई उपनगर, उस्मानाबाद आणि जालना या जिल्ह्यांच्या तुलनेत लातूरमध्ये सर्वात कमी वनक्षेत्र आहे.

गडचिरोली हा महाराष्ट्रातील सर्वात जास्त जंगलक्षेत्र असलेला जिल्हा आहे. त्याचा जिमीन क्षेत्रफळाच्या सुमारे 54 टक्के भाग जंगलमय आहे. इतर जिल्ह्यांच्या तुलनेत, सिंधुदुर्ग (29%), औरंगाबाद (18%) आणि सोलापूर (13%) मध्ये जंगलक्षेत्र कमी आहे.

बरोबर उत्तर आहे पर्याय : 2 1 3 4

जोड्या पुढीलप्रमाणे जुळवा:

'' अ)'' तानसा - 2. ठाणे
'' ब)'' यावल - 1. जळगांव
'' क)'' माळढोक - 3. सोलापूर
'' ड)'' नागझीरा - 4. गोंदिया

या चारही अभयारण्यांची नावे आणि त्यांची संबंधित ठिकाणे बरोबर जुळवलेली आहेत. अन्य पर्याय चुकीचे आहेत कारण ते या जोड्यांची चुकीची जुळवाणी करतात.

उष्ण कटिबंधीय सदाहरित पर्वतीय जंगलांना वाढण्यासाठी प्रामुख्याने भरपूर पाणी आणि सुपीक जमीन आवश्यक असते. अ) पर्यायातील जमीनीचा तीव्र उतार पाणी धरण्यास प्रतिबंधित करतो आणि त्यामुळे जंगलांना वाढण्यासाठी पुरेसे पाणी मिळत नाही. तसेच, जांभी मृदा ही पोषकतत्त्वांमध्ये कमी असते आणि त्यामुळे जंगलांना वाढण्यासाठी आवश्यक पोषण उपलब्ध होत नाही. ब) पर्यायातील दीर्घकालीन कोरडा ऋतू देखील जंगलांना वाढण्यासाठी पुरेसे पाणी मिळणे कठीण करते. त्यामुळे, पर्याय अ) आणि ब), अल्प पाण्याची उपलब्धता आणि पोषक कमी असणारी जमीन यामुळे उष्ण कटिबंधीय सदाहरित पर्वतीय जंगलांची उंची आणि घनता मर्यादित होते.

बरोबर उत्तर '' 4 3 2 1'' आहे.

'' टिपेश्वर अभयारण्य'' हे '' कोल्हापूर'' जिल्ह्यात आहे.
'' कर्नाळा अभयारण्य'' हे '' रायगड'' जिल्ह्यात आहे.
'' रेहेकुरी अभयारण्य'' हे '' अहमदनगर'' जिल्ह्यात आहे.
'' राधानगरी-दाजीपूर अभयारण्य'' हे '' यवतमाळ'' जिल्ह्यात आहे.

बरोबर उत्तर म्हणजे 1-ब, 2-क, 3-ड, 4-अ.
तेंदूची पाने चंद्रपूर विभागात आढळतात.
खैर कात नागपूर आणि गोंदिया विभागात आढळते.
रोशा गवत डहाणू विभागात आढळते.
बांबू गवत गडचिरोली आणि अमरावती विभागात आढळते.

महाराष्ट्रात गडद प्रदेश हे निम सदाहरित वनांचे प्रतिनिधित्व करतात. ही वने कोकणाच्या उष्ण आणि ओल्या हवामानात आढळतात. त्यामध्ये निम, साग, रोझवूड आणि लोहसारख्या सदाहरित वृक्षांचा समावेश आहे. हे वन हिरवेगार आणि जैवविविधतेने समृद्ध असतात.

आर्द्र आणि शुष्क पानझडी वने ही महाराष्ट्राचा राज्याच्या बहुतेक भागात आढळतात, खारफुटी वने समुद्र किनारपट्टीवर आढळतात आणि काटेरी वने राज्याच्या पूर्व भागात आढळतात.

चंद्रपूर जिल्ह्यात असोलामेंढा, घोडझरी आणि ताडोबा ही तळी आहेत. नवेगाव तळे अमरावती जिल्ह्यात आहे. त्यामुळे बरोबर उत्तर "नवेगाव" आहे.

बरोबर उत्तर '' 4 3 2 1'' आहे.

'' 4 येडशी रामलिंग घाट'' हे अभयारण्य '' चंद्रपूर'' जिल्ह्यात आहे.
'' 3 नरनाळा'' हे अभयारण्य '' बुलढाणा'' जिल्ह्यात आहे.
'' 2 अंबाबरवा'' हे अभयारण्य '' अकोला'' जिल्ह्यात आहे.
'' 1 अंधारी'' हे अभयारण्य '' उस्मानाबाद'' जिल्ह्यात आहे.

इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण ते अभयारण्यांची आणि जिल्ह्यांची चुकीची जोडी करतात.

पर्याय अ आणि ब हे बरोबर आहेत.

'' पर्याय अ:'' ठाणे जिल्ह्यात खारफुटीची वने आढळतात हे विधान बरोबर आहे कारण ठाणे जिल्हा महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टी भागात आहे, जिथे खारफुटी वनस्पती प्रामुख्याने आढळतात.

'' पर्याय ब:'' रोशा गवतापासून तेल बनवले जाते हे विधान देखील बरोबर आहे कारण रोशा गवत हे एक तेलाळी वनस्पती आहे आणि यापासून इंधन तेल बनवले जाते.

'' पर्याय क:'' तिवर हा गडचिरोली जंगलातील महत्वाचा वृक्ष आहे हे विधान चुकीचे आहे. तिवर वृक्ष मुख्यत्वे पश्चिम घाट पर्वतरांगेत आढळतो, जो महाराष्ट्राच्या पश्चिम भागात आहे. गडचिरोली जंगलात तिवर वृक्ष आढळत नाही.

बरोबर उत्तर: फक्त विधान क

विधान क चुकीचे आहे कारण पुणे आणि अहमदनगर जिल्ह्यात रुक्ष काटेरी वने आढळत नाहीत, तर कोंकण विभागात रुक्ष काटेरी वने आढळतात.

विधान ब आणि अ बरोबर आहेत कारण पाचगणी आणि माथेराथ हे दोन्ही स्थळे सह्याद्री पर्वतांमध्ये स्थित आहेत, जिथे उप-उष्णकटिबंधीय सदाहरित वने आढळतात आणि आंजन वृक्ष हे कोंकण विभागातील मुख्य वृक्ष प्रजाती आहे.

बाकीचे तीन जिल्हे म्हणजे नागपूर, चंद्रपूर आणि भंडारा हे संरक्षा साहित्य निर्मितीचे कारखाने असलेले जिल्हे आहेत. त्यामुळे, धुळे हा एकमेव पर्याय आहे जो हा कारखाना नाही.

सर्व विधाने सत्य आहेत कारण:

विधान अ: तुळशी, पवई आणि विहार हे मुंबईमध्ये असणारे तलाव आहेत.
विधान ब: कान्हेरीच्या डोंगरावर आणि बोरिवली भागात वने आहेत.
विधान क: शिवडी वमानतळाच्या खाडी परिसरात हिवाळ्यात रोहित पक्षी येतात.

साग हे एक मजबूत आणि टिकाऊ लाकूड आहे ज्यामध्ये नैसर्गिक तेल असते जे खराब होण्यापासून आणि कुजण्यापासून प्रतिबंधित करते. या गुणधर्मांमुळे, साग विशेषतः फर्निचरसाठी उपयुक्त आहे जे दीर्घकाळ टिकू शकते आणि भारी वापराचा सामना करू शकते. उलट, चंदन हे सुगंधी आहे आणि औषधी गुणधर्मांसाठी वापरले जाते, वड हे पवित्र वृक्ष आहे, आणि आंबा मुख्यतः त्याच्या फळांसाठी ओळखले जाते.

बरोबर उत्तर: 4 3 2 1

हे उत्तर बरोबर आहे कारण:

कर्नाळा हा किल्ला रायगड जिल्ह्यात आहे, म्हणून ब योग्य आहे.
रेहकुरी हा किल्ला यवतमाळ आणि नांदेड जिल्ह्यांच्या सीमेवर आहे, म्हणून ड योग्य आहे.
किनवट हा किल्ला कोल्हापूर जिल्ह्यात आहे, म्हणून अ योग्य आहे.
दाजीपुर हा किल्ला अहमदनगर जिल्ह्यात आहे, म्हणून ब योग्य आहे.

गडचिरोली जिल्हा हे वनहक्क कायदयाच्या अमलबजावणीत देशात पहिल्या क्रमांकावर आहे. हा कायदा जिल्ह्यात प्रभावीपणे राबवण्यात आला आहे, यामुळे स्थानिक आदिवासी समुदायांना त्यांच्या पारंपारिक जंगल हक्कांचे संरक्षण आणि सुधारणा करण्यास मदत झाली आहे.

नवेगाव हे एक राष्ट्रीय उद्यान आहे जे भंडारा जिल्ह्यात आहे. ताडोबा चंद्रपूर जिल्ह्यात, पेंच नागपूर जिल्ह्यात आणि संजय गांधी मुंबईमध्ये आहे.

केवळ अ" हा पर्याय बरोबर आहे.

महाराष्ट्रामध्ये उष्ण कटिबंधीय दमट पानझडी अरण्यांचे क्षेत्रफळ सुमारे 17% आहे, तर उष्ण कटिबंधीय काटेरी खुरटी अरण्यांचे क्षेत्रफळ सुमारे 16% आहे. याचा अर्थ दोन्ही अरण्य प्रकार जवळपास समान क्षेत्रात आहेत.

"ब" हा पर्याय चुकीचा आहे कारण उष्ण कटिबंधीय शुष्क पानझडी अरण्यांचे क्षेत्रफळ सुमारे 10% आहे, जे उष्ण कटिबंधीय दमट पानझडी अरण्यांच्या (17%) आणि उष्ण कटिबंधीय काटेरी खुरटी अरण्यांच्या (16%) क्षेत्रफळापेक्षा तृतीयांश कमी आहे.

"दोन्ही" हा पर्याय चुकीचा आहे कारण "ब" विधान चुकीचे आहे.

"एकही नाही" हा पर्याय चुकीचा आहे कारण "अ" विधान योग्य आहे.

बरोबर उत्तर आहे उपोष्ण कटिबंधीय सदाहरित वने.

सहयाद्रीच्या 1200 मीटरपेक्षा जास्त उंची असलेल्या भागात आणि 400 सेंटीमीटर किंवा त्यापेक्षा जास्त पर्जन्य लाभणाऱ्या क्षेत्रात, हवामान थंड आणि ओले असते. हे हवामान उपोष्ण कटिबंधीय सदाहरित वनांसाठी अनुकूल आहे.

उष्णकटिबंधीय अर्ध-सदाहरित वने उष्णकटिबंधीय भागात आढळतात जे सहयाद्रीच्या उंच भागांपेक्षा कमी पर्जन्याची प्राप्ती करतात. उष्णकटिबंधीय आर्द्र पानझडी वने उष्णकटिबंधीय भागात आढळतात जिथे पर्जन्यमान कमी असते. ष्ण कटिबंधीय सदाहरित वने सहसा उष्णकटिबंधीय भागांपेक्षा उंच उंचीवर आढळतात आणि सहयाद्रीच्या विशिष्ट पर्जन्यमानाच्या आणि उंचीच्या श्रेणीला अनुरूप नाहीत.

पेंच व्याघ्र राखीव क्षेत्र हे महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय उद्यान आहे जे मध्य प्रदेशच्या सीमेवर आहे. महाराष्ट्राचे आणि मध्य प्रदेशाचे एकमेकांना जोडणारे जंगल हे व्याघ्र राखीव क्षेत्र आहे. इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण पेंच व्याघ्र राखीव क्षेत्र छत्तीसगड किंवा कर्नाटकाशी सीमा सामायिक करत नाही.

उन्हाळ्यात तापमान जास्त असल्यामुळे पानांचे बाष्पीभवन वाढते. त्यामुळे वृक्षांना पाण्याची कमतरता भासू नये म्हणून बाष्पीभवन कमी करण्यासाठी त्यांची पाने गळून पडतात. इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण उन्हाळ्यात पाऊस पडत नसला तरी वृक्षांना साठवलेल्या पाण्यातून बाष्पीभवन होते, हवामान विषम नसते आणि बाष्पीभवन कमी करणे हे एकमेव कारण असते.

बरोबर उत्तर '' रायगड'' आहे. चांदोली राष्ट्रीय उद्यान हे सांगली, सातारा आणि रत्नागिरी या तीन जिल्ह्यांमध्ये पसरलेले आहे, त्यामुळे रायगड जिल्हा या उद्यानाचा भाग नाही.

महाराष्ट्र वन विकास महामंडळ मर्यादित ही वनविभागाची एक स्वायत्त संस्था असून त्याची स्थापना 1974 मध्ये करण्यात आली. उद्दिष्ट वन संरक्षण, वनीकरण आणि वन्यजीव संवर्धन असे आहेत. यामुळे पर्याय 1974 बरोबर आहे. इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण ते या संस्थेच्या स्थापनेचे चुकीचे वर्ष दर्शवतात.

बरोबर उत्तर: पर्याय 3 4 2 1

ताडोबा अभयारण्य चंद्रपूर जिल्ह्यात आहे. पेंच अभयारण्य नागपूर जिल्ह्यात आहे. नवेगाव अभयारण्य भंडारा जिल्ह्यात आहे. बोर अभयारण्य वर्धा जिल्ह्यात आहे.

छायांकित प्रदेश हे महाराष्ट्राच्या दक्षिण भागात आहे, जिथे झुडपे ही मुख्य वनस्पती आहे. त्यामुळे इतर पर्याय चुकीचे आहेत:

'' तंबाखू लागवड:'' ही मुख्यतः उत्तर महाराष्ट्रात आहे.
'' खनिज तेल उत्पादन:'' हे महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवर आहे.
'' घनदाट अरण्ये:'' ही सह्याद्री डोंगर रांगेत आहेत.

टिपेश्वर वन्यजीवन अभयारण्य यवतमाळ जिल्ह्यात स्थित आहे. उमरझर तेलेगांव टेकडी हे अभयारण्याचे प्रवेशद्वार आहे. अभयारण्यात हरितगृह वनस्पती, पानझडी आणि मिश्रित प्रकारची झाडी आहे.

मध्यवर्ती भाग, बफर झोन आणि संक्रमण भाग हे राखीव जीवावरण/जीवमंडल सीमांकित करतात कारण ते विविध स्तरांवर सुरक्षा आणि संरक्षण प्रदान करतात. मध्यवर्ती भाग हा राखीव जीवावरणाचा कण आहे, जिथे उच्च जैविक विविधता आणि संरक्षण आवश्यक असते. बफर झोन मध्यवर्ती भागाला बाह्य गडबडीपासून संरक्षण प्रदान करतो, तर संक्रमण भाग मध्यवर्ती भाग आणि बाह्य भागांदरम्यान संक्रमण प्रदान करतो आणि प्रजातींना हालचाल आणि पर्यावरण अनुकूलन करण्याची परवानगी देतो. इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण त्यात संरक्षण प्रदान करणारे सर्व भाग समाविष्ट नाहीत.

पर्याय 4 3 1 2 बरोबर आहे कारण:

अनेर अभयारण्य अकोला जिल्ह्यात आहे.
कर्नाळा अभयारण्य रायगड जिल्ह्यात आहे.
बोर अभयारण्य धुळे जिल्ह्यात आहे.
नर्नाळा अभयारण्य वर्धा जिल्ह्यात आहे.

बरोबर उत्तर '' 4 1 2 3'' आहे.

'' टिपेश्वर अभयारण्य'' हे '' अहमदनगर'' जिल्ह्यात आहे.
'' रेहकुरी अभयारण्य'' हे '' कोल्हापूर'' जिल्ह्यात आहे.
'' दाजीपुर अभयारण्य'' हे '' रायगड'' जिल्ह्यात आहे.
'' फणसाड अभयारण्य'' हे '' यवतमाळ'' जिल्ह्यात नाही, ते '' हिमाचल प्रदेश'' मध्ये आहे.

बरोबर उत्तर आहे पर्याय :- 1 3 4 2.

उष्ण प्रदेशीय निमसदाहरित वने (अ) - तापमान 20 ते 30 से. आणि पर्जन्य 1000 ते 2000 मिमी (क)
उष्ण प्रदेशीय आर्द्र पानझडी वने (ब) - तापमान 20 ते 30 से. आणि पर्जन्य 2000 मिमी पेक्षा जास्त (अ)
उष्ण प्रदेशिय शुष्क पानझडी वने (क) - तापमान 35 ते 40 सें. आणि पर्जन्य 500 ते 1000 मिमी (ड)
उष्ण प्रदेशिय काटेरी वने (ड) - तापमान 35 ते 40 सें. आणि पर्जन्य 500 मिमी पेक्षा कमी (ब)

पळस, शिसम, खैर हे वृक्ष पर्णपाती वनात आढळतात, उष्णकटिबंधीय सदाहरित वनात नाही. म्हणूनच विधान क चुकीचे आहे, तर विधान अ आणि ब बरोबर आहेत.

अमरावती हा बरोबर उत्तर आहे कारण ढाकणा-कोलकाझ् अभयारण्य अमरावती जिल्ह्यातील अंजनगाव येथे आहे, तर उर्वरित पर्याय चुकीचे आहेत कारण तेथे हे अभयारण्य नाही.

महाराष्ट्रातील उष्णकटिबंधीय सदाहरित अरण्यांमध्ये वर्षभर उच्च तापमान आणि भरपूर पाऊस मिळतो. या परिस्थितीत नागचंपा, पांढरासिडार, फणस आणि कावसी हे वृक्ष चांगले वाढू शकतात. इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण:

निम सदाहरित अरण्यांमध्ये काही पाने थंडीमध्ये गळतात.
उप उष्णकटिबंधीय सदाहरित अरण्यांमध्ये हिवाळ्यात तापमान कमी होते.
आर्द्र पानझडी अरण्यांमध्ये अनेक वृक्षांची पाने पावसाळ्यानंतर गळतात.

प्रश्नात दिलेल्या जोड्यांमध्ये अभयारण्य आणि त्यांचे जिल्हे जुळवायचे आहेत. पर्याय 2 4 1 3 हा बरोबर आहे कारण:

अ) नागझिरा हे अभयारण्य गोंदिया जिल्ह्यात आहे.
ब) ताडोबा अभयारण्य चंद्रपूर जिल्ह्यात आहे.
क) गवताळा अभयारण्य नाशिक जिल्ह्यात आहे.
ड) नांदुर-मधमेश्वर अभयारण्य औरंगाबाद जिल्ह्यात नाही, तर चंद्रपूर जिल्ह्यात आहे.

वनक्षेत्र हे महाराष्ट्रातील निव्वळ पिक क्षेत्रानंतर सर्वात जास्त भूमी उपयोजन आहे. महाराष्ट्र राज्याच्या एकूण भौगोलिक क्षेत्रफळाचा जवळपास 20% भाग वनक्षेत्राने व्यापलेला आहे. महाराष्ट्रात झाडे तोडणे किंवा वृक्षतोड बंदी केलेली आहे, त्यामुळे वन क्षेत्र जपण्यात मदत होते. इतर पर्याय जसे की ओसाड जमीन, मशागत योग्य पडीक जमीन आणि कायम कुरणे यांचा वाटा अपेक्षाकृत कमी आहे.

बरोबर उत्तर : फक्त अ , ब आणि क

कारण:-
पेंच राष्ट्रीय उद्यान हा चंद्रपूर आणि नागपूर जिल्ह्यात आहे.
आवत पक्षी अभयारण्य हे औरंगाबाद जिल्ह्यात आहे.
म्हणून, पर्याय अ आणि ब योग्य आहेत, तर पर्याय क चुकीचा आहे.

किनारी वनांमध्ये खोलवर मुळे असतात जी दलदलीतून वर आलेली असतात, कारण ही वने दलदलीच्या प्रदेशात उगतात. त्यांच्या वृक्षाच्या खोडांना देखील सर्व बाजूंनी मुळे फुटलेली असतात, जसे की प्रॉप रूट आणि स्टिल्ट रूट, जे अतिरिक्त पाठबळ प्रदान करतात. या वनांमधील वृक्षांची उंची फारसी नसते कारण दलदलीचे आम्लयुक्त पाणी त्यांच्या वाढीवर मर्यादा घालते.

हे उत्तरासह प्रश्न नसल्यामुळे, मी मागितलेले स्पष्टीकरण प्रदान करू शकत नाही. कृपया मूळ संदर्भात संपूर्ण प्रश्न समाविष्ट करा.

प्रताप सिंग" वने उद्यान औरंगाबाद जिल्ह्यात आहे, तर "हिमायतबाग" उद्यान जळगांव जिल्ह्यात, "राणी बाग" उद्यान सातारा जिल्ह्यात तर "पाल" उद्यान बुलढाणा जिल्ह्यात आहे. म्हणून, बरोबर जोडणी अशी आहे:
- प्रताप सिंग - औरंगाबाद
- हिमायतबाग - जळगांव
- राणी बाग - सातारा
- पाल - बुलढाणा

अंधारी अभयारण्य हे भौगोलिक क्षेत्रफळाने सर्वात मोठे आहे. त्याचे क्षेत्रफळ 1,085 चौ.किमी. आहे. तानसा अभयारण्य 389 चौ.किमी., चांदोली अभयारण्य 317 चौ.किमी. आणि नागझिरा राष्ट्रीय उद्यान 1,415 चौ.किमी. क्षेत्रात पसरलेले आहे.

बरोबर उत्तर अमरावती आहे कारण मेळघाट व्याघ्र प्रकल्प अमरावती जिल्ह्यात वसलेला आहे. हा प्रकल्प गडचिरोली, यवतमाळ आणि अमरावती या तिन्ही जिल्ह्यांच्या हद्दीत असतो. भंडारा जिल्हा, मात्र, मेळघाट व्याघ्र प्रकल्पाच्या जवळ नाही.

महाराष्ट्र आर्थिक पाहणी अहवाल 2019-2020 नुसार, राज्यात 2018-19 साली एकूण भौगोलिक क्षेत्रापैकी 20.10% क्षेत्र वनाखाली होते. हे उत्तर बरोबर आहे कारण अहवालात स्पष्टपणे नमूद करण्यात आले आहे. इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण ते अहवालात नमूद केलेल्या आकड्याशी जुळत नाहीत.

सातपुडा आणि अजिंठा डोंगर रांगांमध्ये आर्द्र पानझडी अरण्ये आढळतात कारण ही पर्वत रांग उंच आणि घनदाट आहे, ज्यामुळे वर्षभर पर्याप्त पाऊस मिळतो. त्यामुळे येथे पानझडी वृक्षांची विविधता असते जी वर्षभर उंच आणि हिरव्यागार आहेत.

उष्णकटिबंधीय सदाहरित अरण्ये प्रामुख्याने दक्षिण कोंकणात आढळतात कारण हा प्रदेश अरबी समुद्राच्या जवळ आहे आणि त्याला भरपूर पाऊस मिळतो. हवामान येथे आर्द्र आणि उबदार असते, ज्यामुळे सदाहरित झाडे आणि झुडपे वाढतात.

रुक्ष पानझडी अरण्ये पूर्व विदर्भात आढळतात कारण हा प्रदेश कमी पर्जन्यमान आणि तुलनेने कोरडे हवामान असलेला पठारी प्रदेश आहे. यामुळे पानझडी वृक्षांची विविधता उगवते जी कोरड्या परिस्थितीत वाढू शकतात.

उष्णकटिबंधीय काटेरी अरण्ये मध्य महाराष्ट्राच्या पठारी प्रदेशात आढळतात कारण हा प्रदेश तुलनेने वाळवंटी आहे आणि जास्त पाऊस पडत नाही. यामुळे काटेरी झुडपे आणि झाडे वाढतात जी कोरडे आणि उष्ण हवामान सहन करू शकतात.

पर्याय चांगला आहे कारण तो वनक्षेत्रांच्या प्रमाणानुसार जिल्ह्यांची उतरत्या क्रमाने पुनर्रचना दर्शवतो.

गडचिरोली (11,477 चौ.किमी.) सर्वाधिक वनक्षेत्र असलेला जिल्हा आहे, म्हणून तो पहिल्या क्रमांकावर आहे.
चंद्रपूर (9,863 चौ.किमी.) दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.
अमरावती (6,013 चौ.किमी.) तिसऱ्या क्रमांकावर आहे.
गोंदिया (4,139 चौ.किमी.) चौथ्या क्रमांकावर आहे.
वर्धा (1,993 चौ.किमी.) सर्वात कमी वनक्षेत्र असलेला जिल्हा आहे, म्हणून तो शेवटच्या क्रमांकावर आहे.

बरोबर उत्तर आहे पर्याय क्रमांक 3 4 1 2.

गडचिरोली जिल्ह्यात अंधारी अभयारण्य आहे. सांगली जिल्ह्यात चपराळा अभयारण्य आहे. रायगड जिल्ह्यात सागरेश्वर अभयारण्य आहे. चंद्रपूर जिल्ह्यात फणसाड अभयारण्य नाही.

पेंच राष्ट्रीय उद्यान अमरावती जिल्ह्यात आहे, तर ताडोबा चंद्रपूर जिल्ह्यात आहे. गुगामाळ राष्ट्रीय उद्यान गोंदिया जिल्ह्यात आहे आणि नवेगाव राष्ट्रीय उद्यान नागपूर जिल्ह्यात आहे.

सोलापूर जिल्ह्यातील नान्नज अभयारण्य मुख्यत्वे माळढोक पक्षांसाठी प्रसिद्ध आहे. माळढोक हे दुर्मिळ आणि संकटग्रस्त पक्षी आहेत जे नान्नजच्या आर्द्र प्रदेशांमध्ये मोठ्या संख्येने आढळतात. इतर पर्याय, जसे की मोर, रोहित आणि हसंक, नान्नज अभयारण्यात आढळतात; मात्र ते माळढोकांइतके प्रमुख प्राणी नाहीत.

कोंकण किनारपट्टीवर जांभा खडकाची पठारे नाहीत. ही पठारे डेक्कन पठारावर आढळतात. जांभा दगड बेसॉल्टच्या क्षारीय विघटनामुळे तयार होतो, कायिक विदारणामुळे नाही.

आंबोली आणि इगतपूरी पश्चिम घाटाच्या पावसाळी भागात आहेत. आंबोली हे सह्याद्रीच्या पश्चिमी कडाच्या पावसाळी कच्छावर आहे तर इगतपूरी हे सह्याद्रीच्या पूर्वीच्या कडाच्या पावसाळी डोंगराळ भागात आहे. या भागात जास्त पाऊस पडतो आणि तापमान तुलनेने कमी राहते, त्यामुळे येथे उष्णकटिबंधीय निमहरित अरण्य आढळतात. ही अरण्ये सदाहरित झाडे आणि झुडुपांनी वेढलेली असतात, ज्यांना वर्षभर पाणी मिळते. त्यामुळे उष्णकटिबंधीय निमहरित अरण्य हा बरोबर उत्तर आहे.

माळशेज घाट हा महाराष्ट्रातील पश्चिम घाट पर्वत रांगेचा भाग आहे. हा घाट महाराष्ट्रातील ठाणे आणि पुणे जिल्ह्यांना जोडतो. फ्लेमिंगो हे पाणपक्षी आहेत जे मोठ्या प्रमाणात गोड्या पाण्याच्या तलाव आणि आर्द्र प्रदेशांवर आढळतात. महाराष्ट्रात, फ्लेमिंगो आढळतात ते माळशेज घाटाच्या पायथ्याशी असलेल्या भिवपुरी धरण येथे आहेत. थळघाट, बोरघाट आणि खंबाटकी घाट हे देखील महाराष्ट्रातील घाट आहेत, परंतु ते फ्लेमिंगो आढळण्याऱ्या ठिकाणांसाठी ओळखले जात नाहीत.

पर्याय 3 1 4 2 हा बरोबर आहे कारण:

नरनाळा अभयारण्य - यवतमाळ जिल्हा
टिपेश्वर अभयारण्य - उस्मानाबाद जिल्हा
अनेर अभयारण्य - अकोला जिल्हा
येडशी रामलिंग घाट अभयारण्य - नंदुरबार जिल्हा

मेळघाट व्याघ्र प्रकल्पाचे संरक्षित क्षेत्र "गुगामाळ राष्ट्रीय उद्यान" म्हणून जाहीर करण्यात आले आहे. हा पर्याय बरोबर आहे कारण गुगामाळ हा मेळघाट व्याघ्र प्रकल्पामध्ये असलेला एक राष्ट्रीय उद्यान आहे. इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण ते मेळघाट व्याघ्र प्रकल्पामध्ये नाहीत किंवा ते संरक्षित क्षेत्र म्हणून ओळखले जात नाहीत.

3000 मिमी पेक्षा जास्त पर्जन्याचे प्रदेश हे उत्तर बरोबर आहे कारण सदाहरित वने अत्यंत आर्द्रतेने युक्त भागात आढळतात. महाराष्ट्रातील कोकणाच्या घाटमाथ्यावर हे पर्जन्यमान आढळते, त्यामुळे तिथे सदाहरित वने उगतात. याशिवाय, इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण:

1000 मिमी इतक्या पर्जन्याचे प्रदेश: या भागात अर्ध-सदाहरित वने आढळतात.
600 मिमी इतक्या पर्जन्याचे प्रदेश: या भागात पानझडी वने आढळतात.
600 मिमी पेक्षा कमी पर्जन्याचे प्रदेश: या भागात काटेरी वने किंवा सवाना आढळतात.