प्रगत सिंचन, पडील जमिनींचे रूपांतर आणि प्रकर्षित कृषीमुळे ग्रामीण भागात शेतीमधील रोजगार कमी होतो. यामुळे, शेतमजुरांना काम मिळत नाही आणि ते रोजगाराच्या शोधात ग्रामीण भागातून अन्य ग्रामीण भागात स्थलांतर करतात. या प्रकारच्या स्थलांतराला "ग्रामीण ते ग्रामीण" स्थलांतर म्हणतात.

स्थलांतर म्हणजे लोकसंख्येचा एका भागावरून दुसऱ्या भागात हालचाल होणे होय. या हालचालीने लिंग गुणोत्तर, आर्थिक परिस्थिती आणि जन्मदर व मृत्यूदर या सर्व गोष्टींवर परिणाम होतो.

उदाहरणार्थ, पुरुषांच्या शहराकडे स्थलांतरामुळे, शहरी भागात पुरुषांचे प्रमाण वाढू शकते आणि त्यामुळे लिंग गुणोत्तर बदलू शकते. तसेच, स्थलांतरामुळे श्रमिकांच्या पुरवठ्यात वाढ होऊ शकते, ज्यामुळे आर्थिक परिस्थिती सुधारू शकते. आणि, शहरातील अवाढव्य लोकसंख्येमुळे, जन्मदर कमी होऊ शकतो आणि मृत्यूदर वाढू शकतो. म्हणून, वरील पैकी 'सर्व' पर्याय योग्य आहे.

बरोबर उत्तर: पर्याय - अ, ब आणि ड

* अ हे विधान योग्य आहे कारण 2011 च्या जनगणनेनुसार भारतातील सुमारे 30% गरीब लोकसंख्या (जी उत्पन्नाच्या इतर स्त्रोतांच्या अभावी शहराकडे वळते) शहरात राहते.

* ब हे विधान योग्य आहे कारण भारतात ग्रामीण ते शहरी स्थानांतराचे प्रमाण शहरी ते ग्रामीण किंवा शहरी ते शहरी स्थानांतराच्या तुलनेत जास्त आहे.

* क हे विधान चुकीचा आहे कारण शहरी स्थानांतराच्या उतरत्या क्रमाने पाहता दिल्ली, मुंबई आणि कोलकाता अशी शहरी केंद्रे आहेत.

* ड हे विधान योग्य आहे कारण विवाह हा भारतातील स्थानांतरीत होणाऱ्या लोकसंख्येचा एक प्रमुख घटक आहे.

मध्य प्रदेश आणि ओरिसा हे राज्य झूम शेती करतात, जिथे जंगलाचा काही भाग साफ करून पिके घेतली जातात. मेघालयमध्ये पोडू शेती केली जाते, जिथे जंगलातील झाडे कापून जाळली जातात आणि राखेवर शेती केली जाते. पश्चिमी घाटात पेंडा शेती केली जाते, जिथे शेतात पेंडाची झाडे लावली जातात. कुमारी ही केरळ राज्यातील एक जिल्हा आहे, जिथे स्थलांतरीत शेती केली जात नाही.

पुण्यात येणारे स्थानांतरीत पुरुष हे बहुसंख्य उत्तर कर्नाटकामधून येतात कारण उत्तर कर्नाटक आणि पुणे हाताशी आहेत आणि त्यामध्ये चांगल्या नोकऱ्या आणि शैक्षणिक संधी आहेत. इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण:

* महाराष्ट्रात होणारी 1/3 स्थानांतरे बिहारमधून नाहीत.
* बंगालमधून येणारे स्थानांतरित पुरुषांपैकी फक्त 30% पेक्षा कमी मुंबई उपनगर आणि ठाण्यात येतात.
* नागपूरला येणारे स्थानांतरित पुरुष बहुसंख्यपणे तामिळनाडूतून येत नाहीत.

बरोबर उत्तर: 3 4 2 1

* अ) झूम शेती आसाममध्ये केली जाते.
* ब) पोडू शेती आंध्र प्रदेशमध्ये केली जाते.
* क) पोणम शेती केरळमध्ये केली जाते.
* ड) दहिया शेती छत्तीसगडमध्ये केली जाते.

पर्याय 2 4 1 3 बरोबर आहे कारण:

* ' रोका: ' ब्राझीलमध्ये केली जाणारी स्थलांतरित शेती पद्धत आहे.
* ' चेना: ' झेरेमध्ये केली जाणारी स्थलांतरित शेती पद्धत आहे.
* ' लदांग: ' मलेशियामध्ये केली जाणारी स्थलांतरित शेती पद्धत आहे.
* ' मेसाले: ' श्रीलंकेमध्ये केली जाणारी स्थलांतरित शेती पद्धत नाही.

बरोबर उत्तर आहे: ' अ,ब,क,ड '

2001 च्या जनगणनेनुसार, भारतातील स्थलांतर प्रवाहांचे प्रमाणानुसार उतरता क्रम खालीलप्रमाणे आहे:

1. ' ग्रामीण ते ग्रामीण ' (सर्वात जास्त): ग्रामीण भागांमधूनच होणारे स्थलांतर सर्वात जास्त आहे.
2. ' ग्रामीण ते नागरी ' : ग्रामीण भागांमधून नागरी भागांकडे स्थलांतर या क्रमवारीत दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.
3. ' नागरी ते नागरी ' : नागरी भागांमधूनच होणारे स्थलांतर प्रवाही तिसऱ्या क्रमांकावर आहे.
4. ' नागरी ते ग्रामीण ' (सर्वात कमी): नागरी भागांमधून ग्रामीण भागांकडे स्थलांतर हे सर्वात कमी प्रमाणात आहे.

बरोबर उत्तर पर्याय 3 4 2 1 आहे.

* अ) मिलपा हे मध्य अमेरिकेतील प्राचीन निर्वाह शेती आहे, जहाँ जंगलाचे तुकडे कापून जळावे व त्या जळालेल्या भूमीवर शेती केली जाते.
* ब) रोका ही मध्य आफ्रिकेतील प्राचीन निर्वाह शेती आहे, जिथे झाडे कापून व त्या जळावून स्वच्छ केलेल्या जमिनीवर पिके घेतली जातात.
* क) मैसाले ही ब्राझीलमधील प्राचीन निर्वाह शेती आहे, जिथे जंगलातील झाडे कापून त्यांच्या जागी मका, तुकडा व बटाटे पिकवले जातात.
* ड) राय ही व्हिएतनाममधील प्राचीन निर्वाह शेती आहे, जिथे पावसाळ्यात जंगलातील झाडे कापून त्यांच्या जागी भात आणि इतर धान्य पिके घेतली जातात.

पर्याय 4 3 2 1 बरोबर आहे.

* ' 1) झूम: ' भारतात प्रचलित स्थलांतरीत शेती पद्धत आहे.
* ' 2) रोका: ' मेक्सिको आणि म. अमेरिकेत प्रचलित आहे.
* ' 3) मिल्पा: ' ब्राझीलमध्ये उपयोगात आणली जाते.
* ' 4) लडांग: ' इंडोनेशियामध्ये प्रचलित आहे.

*विधान अ चुकीचे आहे कारण शहरी-ग्रामीण स्थलांतर देखील भारतीय लोकसंख्येचे एक प्रमुख वैशिष्ट्य आहे.
*विधान ब बरोबर आहे कारण ग्रामीण भागातून स्थलांतराचे एक मुख्य कारण रोजगार मिळणे आहे. त्यामुळे पर्याय "विधान अ चूक आहे व विधान ब बरोबर आहे" बरोबर आहे.*