2

Polity

भारताची संसद

1 / 239

Category: भारताची संसद

1. खालील विधाने विचारात घ्या :
अ) पहिल्या लोकसभेत (1951) अनु. जातींसाठी 72 व अनु. जमातींसाठी 26 जागा राखीव होत्या.
ब) 16 व्या लोकसभेत (2014) अनु. जातींसाठी 79 व अनु. जमातीसाठी 41 जागा राखीव होत्या.
क) महाराष्ट्रातील एकूण 48 जागांपैकी लोकसभेसाठी अनु. जातींसाठी 05 तर अनु. जमातींसाठी 04 जागा राखीव आहेत.
वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहे/त?
(राज्यसेवा मुख्य 2015)

2 / 239

Category: भारताची संसद

2. पुढील विधानांपैकी कोणती बरोबर आहेत ?
अ) केंद्रातील मंत्रिमंडळ हे सामूहिकरित्या संसदेला जबाबदार असतात.
ब) लोकसभा व राज्यसभा यांचे सदस्य असलेल्या व्यक्ती ह्या केंद्रीय मंत्रीमंडळामध्ये मंत्री होण्यास पात्र असतात.
(राज्यसेवा मुख्य 2018)

3 / 239

Category: भारताची संसद

3. लोकसभेच्या विसर्जनाचे परिणाम …….
अ) लोकसभेमध्ये प्रलंबित असलेली सर्व विधेयके रद्द होतात.
ब) लोकसभेने मंजूर केलेली परंतु राज्यसभेत अनिर्णित अवस्थेत प्रलंबित असलेली विधेयके रद्द होतात.
क) राष्ट्रपतीने पुनर्विचारासाठी परत पाठविलेली विधेयके रद्द होतात.
ड) प्रलंबित आश्वासने रद्द होत नाहीत आणि ते नवीन लोकसभेच्या शासकीय आश्वासन समितीद्वारे विचाराधीन राहतात.
वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
(Forest मुख्य 2014)

4 / 239

Category: भारताची संसद

4. पुढील कोणते विधान अयोग्य आहे?
(राज्यसेवा मुख्य 2013)

5 / 239

Category: भारताची संसद

5. 'अल्पकालीन चर्चा' उपस्थित करण्यासाठी सदस्याला ......... यांना सूचना (Notice) द्यावी लागते.
(ASO मुख्य 2014)

6 / 239

Category: भारताची संसद

6. लोकसभा विसर्जित झाल्याचे परिणाम.
अ) तिच्यापुढे अथवा तिच्या समित्यांपुढे प्रलंबित असलेले सर्व कामकाज रद्द होते.
ब) लोकसभेतील सर्व प्रलंबित विधेयके, जरी त्यांची निर्मिती त्याच गृहात झाली असेल अथवा राज्यसभेकडून आलेली असतील ती रद्द होतात.
क) लोकसभेने मंजूर केलेले विधेयक परंतू राज्यसभेत प्रलंबित असलेले रद्द होते.
ड) दोन्ही गृहांनी मंजूर केलेले विधेयक राष्ट्रपतीकडे मान्यतेसाठी पाठविले असेल तर ते रद्द होते.
वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
(ASO मुख्य 2014)

7 / 239

Category: भारताची संसद

7. महिलांच्या लोकसभेतील प्रतिनिधित्वासंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या :
अ) पहिल्या लोकसभेत केवळ 4.4% महिला सदस्या होत्या.
ब) 16 व्या लोकसभेत त्या सहापट वाढल्या आहेत.
वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहे/त?
(राज्यसेवा मुख्य 2015)

8 / 239

Category: भारताची संसद

8. पुढील कोणते विधान अयोग्य आहे?
अ) लोकसभेत 2/3 बहुमताने मंजूर झालेल्या ठरावनेच अध्यक्षाला दूर करता येते.
ब) उपरोक्त ठराव मांडण्यास किमान सात दिवसांची नोटीस द्यावी लागते.
(राज्यसेवा मुख्य 2015)

9 / 239

Category: भारताची संसद

9. 'सार्वजनिक उपक्रम समिती' बाबत खालील विधाने विचारात घ्या.
अ) तिची स्थापना तत्कालीन अर्थमंत्री जॉन मथाई यांच्या शिफारशीनुसार 1950 साली झाली.
ब) सध्या या समितीत 15 सदस्य आहेत (लोकसभेतून-10 आणि राज्यभेतील-5)
क) तिच्या राज्यसभेतून आलेल्या सदस्यांची अध्यक्ष म्हणून नियुक्ती होवू शकते.
ड) घटनात्मकदृष्ट्या या समितीचे अहवाल हे शासनावर बंधनकारक असतात.
वरीलपैकी कोणते विधान/ने बरोबर आहेत ?
(राज्यसेवा मुख्य 2018)

10 / 239

Category: भारताची संसद

10. लोकलेखा समितिबाबत खालीलपैकी कोणते सत्य आहे ?
अ) ती सर्वात जुनी आर्थिक समिती आहे.
ब) तिचे वर्णन अंदाज समितीची 'जुळी बहिण' असे केले जाते.
क) तिचे निष्कर्ष हे पूर्वलक्षी स्वरूपाचे (Ex-post facto) असतात.
ड) तिचे कार्य हे केवळ शव विच्छेदनाचे आहे.
(राज्यसेवा मुख्य 2016)

11 / 239

Category: भारताची संसद

11. खालीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
अ) संसद कर वाढवू शकते.
ब) संसद कर कमी करु शकत नाही.
क) संसद कर रद्द करू शकते.
ड) संसद कर वाढवू शकत नाही.
ई) संसद कर कमी करू शकते.
(राज्यसेवा पूर्व 2018)

12 / 239

Category: भारताची संसद

12. खालीलपैकी कोणत्या जोड्या योग्य रितीने जुळत नाहीत ?
अ) लक्षवेधी सूचना : तातडीच्या, सार्वजनिक दृष्टया महत्त्वाच्या बाबीकडे मंत्र्याचे लक्ष वेधणे.
ब) स्थगन प्रस्ताव : सभागृह मुदत (वेळ) संपण्यापूर्वी स्थगित करणे.
क) हक्कभंग प्रस्ताव : सभागृहाची कार्यवाही जेंव्हा कामकाज पद्धतीच्या नियमानुसार चालत नसेल तेंव्हा त्याकडे सभापतीचे लक्ष वेधणे.
ड) हरकतीचा मुद्दा : मंत्र्यांनी दिलेल्या चुकीच्या/अपूर्ण उत्तराकडे सभापतीचे लक्ष वेधणे.
(राज्यसेवा पूर्व, 2020)

13 / 239

Category: भारताची संसद

13. खालीलपैकी कोणी लोकसभेचे सभापतीपद भुषविलेले नाही ?
(राज्यसेवा मुख्य 2018)

14 / 239

Category: भारताची संसद

14. खालील विधाने विचारात घ्या :
अ) राज्यघटनेच्या अनुच्छेद-342 नुसार अँग्लो-इंडियन कोण आहेत याची व्याख्या दिलेली आहे,
ब) अँग्लो-इंडियन जमातीसाठी लोकसभा आणि राज्य विधानसभांमध्ये असलेले आरक्षण 103 व्या घटनादुरूस्ती अधिनियमाद्वारे थांबविण्यात आले आहे.
क) अनु. जाती आणि अनु. जमातीसाठी असलेले जागांचे आरक्षण हे अनुच्छेद - 334 मध्ये उल्लेख केलेला कालावधी समाप्त झाल्यावर थांबविण्यात येईल.
ड) महिलांसाठी स्थानिक स्व-शासनात असलेले जागांचे आरक्षण हे अनुच्छेद-334 मध्ये उल्लेख केलेला कालावधी समाप्त झाल्यावर थांबविण्यात येईल.
वरीलपैकी कोणते विधान/ने योग्य आहे/त? :
(राज्यसेवा मुख्य 2022)

15 / 239

Category: भारताची संसद

15. जोड्या लावा (लोकसभा सदस्य) :
'अ' (घटक राज्य)
अ) हिमाचल प्रदेश
ब) जम्मू व काश्मीर
क) उत्तराखंड
ड) गोवा
'ब' (सदस्य संख्या)
1) 2 2) 4
3) 5 4) 6
(ASO मुख्य 2019)

16 / 239

Category: भारताची संसद

16. पुढील दोनपैकी कोणते विधान योग्य आहे ?
अ) लोकसभेतून लोक लेखा समिति करता सदस्य निवडीसाठी कोणत्याही परिस्थितीत निवडणूक आवश्यक आहे.
ब) नियमाप्रमाणे लोकलेखा सीमतीचे अध्यक्षपद मुख्य विरोधी पक्षाच्या सदस्याकडे जाते.
(राज्यसेवा मुख्य 2014)

17 / 239

Category: भारताची संसद

17. खालील विधाने लक्षात घ्या.
अ) राज्यसभेत मांडलेले परंतु लोकसभेत न मांडले गेलेले विधेयक, लोकसभा भंग झाल्यास निष्कासित होत नाही.
ब) लोकसभेने पारित केलेले परंतु राज्यसभेत न मांडले गेलेले विधेयक, लोकसभा भंग झाल्यास निष्कासित होते.
क) मागील सरकारची बाकी राहिलेली सर्व विधयके पारित करणे नवीन सरकारला अनिवार्य आहे.
वरीलपैकी कोणते विधान/कोणती विधाने सत्य आहे/आहेत ?
(STI पूर्व 2014)

18 / 239

Category: भारताची संसद

18. अंदाज समितीचे सदस्य असतात.
अ) दोन्ही सभागृहातून समान प्रमाणात.
ब) सभागृहातील सदस्य संख्येच्या प्रमाणात.
क) केवळ संसदेच्या कनिष्ठ सभागृहातून.
ड) 15 सदस्य लोकसभेतून आणि 7 सदस्य राज्यसभेतून.
वरीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ?
(राज्यसेवा मुख्य 2012)

19 / 239

Category: भारताची संसद

19. खालीलपैकी योग्य विधाने कोणती आहेत ?
अ) अनुदानांच्या मागण्यांचे परीक्षण करण्यासाठी स्थायी समित्यांची व्यवस्था 1993-94 मध्ये करण्यात आली.
ब) यामुळे संसदेचे मंत्रालयांवरील वित्तीय नियंत्रण सर्वसमावेशक होते.
क) प्रत्येक स्थायी समितीमध्ये 31 सदस्य असतात.
ड) त्यापैकी 20 सदस्य लोकसभेचे तर 11 सदस्य राज्यसभेचे असतात.
(राज्यसेवा मुख्य 2019)

20 / 239

Category: भारताची संसद

20. लोकसभेचे पहिले उपसभापती कोण होते ?
(ASO मुख्य 2014)

21 / 239

Category: भारताची संसद

21. संसदेच्या दोन्ही सभागृहांच्या एकूण 45 स्थायी समित्या आहेत, त्यापैकी ....... या दोन्ही सभागृहाच्या मिळून बनलेल्या संयुक्त स्थायी समित्या आहेत.
(ASO मुख्य 2014)

22 / 239

Category: भारताची संसद

22. स्थानिक आस्थापना, महामंडळ किंवा सार्वजनिक संस्थांची नोकरभरती केंद्रीय लोकसेवा आयोगाच्या कार्यकक्षेत आणण्याचा अधिकार खालीलपैकी कोणास आहे ?
(राज्यसेवा मुख्य 2017)

23 / 239

Category: भारताची संसद

23. खालीलपैकी कोणती विधाने चुकीचे आहेत ?
अ) 'Adjournment' म्हणजे सभागृहाचे कामकाज स्थगित करणे.
ब) 'Prorogation' म्हणजे सभागृहाची बरखास्ती.
क) 'Dissolution' म्हणजे सभागृहाची बरखास्ती.
ड) 'Prorogation' म्हणजे अधिवेशनाची सत्र समाप्ती
(Tax Asst. 2015)

24 / 239

Category: भारताची संसद

24. लोकसभेचे सभापती सभागृहामध्ये पहिल्या फेरीत मतदान कधी करू शकतात ?
(Forest मुख्य 2016)

25 / 239

Category: भारताची संसद

25. खालील जोड्या जुळवा.
अ) प्रतिकात्मक कपात
ब) धोरणात्मक कपात
क) आर्थिक कपात
1) विशिष्ट रक्कम घटविणे
2) रू. 1 पर्यंत कमी करणे
3) रु. 100 ने कमी करणे
4) रु. 1 ते रु. 100 ने कमी करणे
(राज्यसेवा मुख्य 2014)

26 / 239

Category: भारताची संसद

26. भारतीय संसदेतील स्थायी समितीची महत्त्वाची कार्ये कोणती ?
अ) शासकीय कार्याचे निःपक्षपाती परीक्षण
ब) कामगिरीचे मूल्यमापन व देखरेख
क) राज्यशासनाच्या कार्यांचे मुल्यमापन
ड) पुरवणी अंदाजाचे परीक्षण
योग्य पर्याय निवडा :
(राज्यसेवा मुख्य 2012)

27 / 239

Category: भारताची संसद

27. 'कपात प्रस्ताव' सादर करण्यापूर्वी खालील अटींची पूर्तता करणे आवश्यक आहे :
अ) तो एका मुद्याकरिताच मर्यादित असावा.
ब) त्यातून विशेष अधिकाराचा प्रश्न उपस्थित होता कामा नये.
क) त्यामध्ये सध्याच्या कायद्यात दुरुस्ती करण्याबाबतीत सूचना असू शकतात, परंतु कायदा रद्द करण्याबाबत सूचना नसाव्यात.
वरीलपैकी कोणते विधान अचूक नाही ?
(राज्यसेवा मुख्य 2022)

28 / 239

Category: भारताची संसद

28. नमूद केलेल्या प्रांतांपैकी कुठल्या प्रांतातून लोकसभेमध्ये सर्वात जास्त संख्येने राखीव जागा भरल्या जातात ?
(Agri पुर्व 2016)

29 / 239

Category: भारताची संसद

29. महाराष्ट्रातून लोकसभा व राज्यसभेवर निर्वाचित होणाऱ्या सदस्यांची एकूण सदस्य संख्या….. आहे.
(PSI पूर्व 2011

30 / 239

Category: भारताची संसद

30. सनदी सेवकांना ......... बनण्याची परवानगी नाही.
(STI पूर्व 2012)

31 / 239

Category: भारताची संसद

31. राज्यसभेतील सभागृहाचे नेता याविषयी पुढील विधानांतून अयोग्य विधान/ने कोणते/ती शोधा.
अ) सर्वसाधारणपणे पंतप्रधान राज्यसभेचे सदस्य असणाऱ्या मंत्र्यांची सभागृहाचे नेते म्हणून नेमणूक करतात.
ब) जर पंतप्रधानच राज्यसभेचे सदस्य असतील तर ते स्वतःच सभागृहाचे नेता म्हणून काम पाहतात.
क) राज्यसभेतील सभागृह नेते हे राज्यसभा अध्यक्ष दीर्घकाळ सुट्टीवर असताना सभागृहाचे अध्यक्षपद भूषवण्यासाठी महत्वाचे असतात.
(वनसेवा मुख्य 2019)

32 / 239

Category: भारताची संसद

32. अंदाज समितीबाबत खालालपका काणिता जियान बरोबर आहेत?
अ) राज्यसभेचा सदस्य तिच्याशी संबंधित नसतो.
ब) तिच्यात 22 सदस्य असतात.
क) तिचे सदस्य क्रमदेय प्रतिनिधित्व पद्धतीनुसार एका वर्षासाठी निवडले जातात.
ड) सभापती तिच्या सदस्यांमधून एकाची अध्यक्ष म्हणून नियुक्ती करतात.
(ASO मुख्य 2015)

33 / 239

Category: भारताची संसद

33. भारताच्या राष्ट्रपतींकडून राज्यसभेवर किती सदस्यांची नियुक्ती केली जाऊ शकते ?
(Asst. पूर्व 2012)

34 / 239

Category: भारताची संसद

34. भारतातील 'अविश्वास ठराव' प्रस्तावाबाबत खालील विधाने लक्षात घ्या.
अ) 'अविश्वास ठराव' ही शब्दयोजना भारतीय राज्यघटनेत उल्लेख करण्यात आली आहे.
ब) अविश्वास ठराव संसदेच्या दोन्हीपैकी कोणत्याही सभागृहात प्रथम मांडता येतो.
वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने असत्य आहेत ?
(Tax Asst. 2022)

35 / 239

Category: भारताची संसद

35. शासकीय विधेयकासंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या:
अ) ते मंत्र्यांकडून संसदेत मांडले जाते.
ब) ते सभागृहात मांडण्यासाठी एक महिना आधी सूचना देणे आवश्यक असते.
क) त्यामध्ये शासकीय धोरणे प्रतिबिंबित होतात.
ड) त्याच्या मसुद्याची जबाबदारी संबंधित सदस्यांची असते.
वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
(वनसेवा मुख्य 2019)

36 / 239

Category: भारताची संसद

36. लोकसभेच्या अध्यक्षांच्या संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या.
अ) राष्ट्रपतींची मर्जी असेपर्यंत ते आपल्या पदावर राहू शकतात.
ब) त्यांच्या निवडी वेळी ते सभागृहाचे सदस्य असणे बंधनकारक नाही.
क) ते संसदेच्या दोन्ही सभागृहांच्या संयुक्त अधिवेशनाचे अध्यक्षस्थान भूषवतात.
वरीलपैकी कोणते/ती विधाने बरोबर आहे/त ?
(राज्यसेवा पूर्व 2021)

37 / 239

Category: भारताची संसद

37. 'अंदाज समिती' च्या स्थापनेबाबत खालील विधाने विचारात घ्या.
अ) अशा प्रकारची पहिली समिती ही अर्थमंत्री जॉन मथाई यांच्या शिफारशीवरून स्थापन करण्यात आली होती.
ब) लोकसभेतील बहुतेक सर्व राजकीय पक्षांना या समितीत प्रतिनिधीत्व मिळते आणि निवड ही एकल संक्रमणीय मतदान पद्धतीनुसार होत असते.
क) समितीच्या अध्यक्षांची निवड ही त्या समितीमधील सदस्यांच्या ज्येष्ठतेच्या तत्त्वानुसार होत असते.
ड) जर उपसभापती हे या समितीचे सदस्य असतील ते आपोआपच या समितीचे अध्यक्ष म्हणून नियुक्त होतात.
वरील कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
(राज्यसेवा मुख्य 2018)

38 / 239

Category: भारताची संसद

38. खालील विधाने विचारात घ्या -
अ) राज्यसभेचे अध्यक्ष हे या सभागृहाचे सदस्य नसतात.
ब) मंत्रिमंडळ राज्यसभेला जबाबदार नसते.
क) उपराष्ट्रपतींच्या बडतर्फीच्या प्रस्ताव फक्त राज्यसभेतच मांडला जातो.
वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहे/त ?
(ASO मुख्य 2018)

39 / 239

Category: भारताची संसद

39. खालीलपैकी कोणत्या जोड्या योग्य रितीने जुळतात ?
अ) अनुच्छेद 265 - कायद्याने अधिकार दिल्याखेरीज कोणत्याही कराची आकारणी किंवा उगराणी केली जाणार नाही
ब) अनुच्छेद 266 - कायदेमंडळाने दिलेल्या अधिकाराखेरीज कोणताही खर्च केला जाणार नाही.
क) अनुच्छेद 113 - कोणतीही अनुदानार्थ मागणी राष्ट्रपतींची शिफारस असल्याखेरीज केली जाणार नाही.
ड) अनुच्छेद 117 - कोणत्याही करात कपात करणे किंवा तो रद्द करणे यासाठी राष्ट्रपतीच्या शिफारशीची आवश्यकता असणार नाही.
(Forest मुख्य 2016)

40 / 239

Category: भारताची संसद

40. महालेखा नियंत्रक (CGA) ......... आहे.
अ) केंद्र सरकारला लेखा विषयक मुख्य सभागार,
ब) तांत्रिकदृष्ट्या योग्य अशा व्यवस्थापन लेखा प्रणालीची स्थापना आणि व्यवस्थापन करण्यासाठी जबाबदार.
क) सरकारी नियंत्रण आणि अंतर्गत ऑडिटसाठी जबाबदार,
(राज्यसेवा मुख्य, 2020)

41 / 239

Category: भारताची संसद

41. केंद्रीय सचिवालयातील खालील अधिकाऱ्यांची उतरत्या क्रमाने मांडणी करा :
अ) अवर सचिव
ब) अतिरिक्त सचिव
क) सह सचिव
ड) उप सचिव
(ASO Mains 2022)

42 / 239

Category: भारताची संसद

42. फक्त राज्यसभेचा विशेष अधिकार पुढीलपैकी कोणता आहे?
(तांत्रिक सेवा पूर्व 2022)

43 / 239

Category: भारताची संसद

43. संसदीय विशेषाधिकाराबाबत खालील विधाने विचारात घ्या :
अ) संसदीय विशेषाधिकार म्हणजे संसदेच्या दोन्ही गृहांना असलेले विशेष हक्क, संरक्षण आणि सवलती होय.
ब) राज्यघटनेने भारताच्या राष्ट्रपतीला देखील संसदीय विशेषाधिकार लागू केलेले आहेत कारण ते देखील संसदेचा एकात्मिक भाग आहेत.
क) संसदेचे अधिवेशन चालू असतांना किंवा सुरू होण्यापूर्वी 60 दिवस किंवा अधिवेशन संपल्यानंतर 60 दिवस या कालावधीत संसद सदस्याला अटक करता येत नाही.
ड) सभागृहाच्या प्रमुखाच्या परवानगीशिवाय सभागृहाच्या आवारात कोणत्याही व्यक्तिला अटक करता येत नाही अथवा दिवाणी व फौजदारी कायदेशीर प्रक्रिया लागू करता येत नाही.
वरीलपैकी कोणते /कोणती विधान/विधाने बरोबर आहेत ?
(राज्यसेवा मुख्य, 2020)

44 / 239

Category: भारताची संसद

44. संसदेच्या दोन अधिवेशनांमधील अंतर .......... महिन्यांपेक्षा कमी असावे.
(PSI पूर्व 2012)

45 / 239

Category: भारताची संसद

45. स्थायी समितीच्यांच्या प्रकाराबाबत जोड्या लावा.
अ) आर्थिक समिती
ब) खातेनिहाय समिती
क) सभागृह समिती
ड) छाननी समिती
1) कामकाज सल्लागार समिती
2) प्रदत्त विधिनियम संबंधी समिती
3) सार्वजनिक उपक्रमावरील समिती
4) वाणिज्य विषयक समिती
(राज्यसेवा मुख्य 2015)

46 / 239

Category: भारताची संसद

46. पुढील दोन विधानांपैकी कोणते विधान योग्य आहे ?
अ) भारतीय राज्यघटनेच्या कलम 110 नुसार राष्ट्रपती प्रत्येक वित्तीय वर्षाबाबतचे 'वार्षिक वित्तीय विवरणपत्रफ संसदेच्या दोन्ही सभागृहासमोर ठेवण्याची व्यवस्था करतील.
ब) संसद कर वाढवू, कमी करू किंवा रद्द करू शकते.
(राज्यसेवा मुख्य 2015)

47 / 239

Category: भारताची संसद

47. खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर नाही?
(ASO मुख्य 2014)

48 / 239

Category: भारताची संसद

48. खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ?
(ASO मुख्य 2018)

49 / 239

Category: भारताची संसद

49. अयोग्य/चुकीची जोडी ओळखा.
(राज्यसेवा मुख्य 2018)

50 / 239

Category: भारताची संसद

50. संसदेचे द्वितीय सभागृह म्हणून पुढीलपैकी कोणते कार्य करण्याची जबाबदारी राज्यसभेवर असते ?
अ) एखाद्या महत्त्वाच्या निर्णयावर पुनर्विचार
ब) राज्यांच्या हक्कांचे प्रतिनिधित्व
क) घाईगडबडीने कायदेनिर्मिती टाळणे
ड) राज्यांना समान प्रतिनिधित्व मिळवून देणे
(ASO Mains 2022)

51 / 239

Category: भारताची संसद

51. खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर नाही ?
(Forest मुख्य 2016)

52 / 239

Category: भारताची संसद

52. 'लोकलेखा समिति' बाबत खालीलपैकी कोणती विधाने योग्य आहेत ?
अ) 1954 पूर्वी या समितीत फक्त लोकसभेने निवडलेले 22 सदस्य होते.
ब) काहीवेळा लोकलेखा समितीचे वर्णन अंदाज समितीची 'जुळी बहीण' असे केले जाते, कारण या दोन्हीही समित्यांचे कार्य एकमेकांस पूरक असे आहेत.
क) सर्व समिती सदस्यांचा दर्जा समान आहे, परंतु लोकलेखा समितीच्या संबंधीत कार्याबाबत समितीमधी राज्यसभा सदस्यांवर राज्यसभा अध्यक्षांचे नियंत्रण नसते तर लोकसभा सभापतीचे असते.
(राज्यसेवा मुख्य 2022)

53 / 239

Category: भारताची संसद

53. राज्यसभेवर सर्वात प्रथम नामनियुक्त करण्यात आलेले चित्रपटसृष्टीतील व्यक्तिमत्व ………
(Agri 2012)

54 / 239

Category: भारताची संसद

54. लोकलेखा समितीवर शासनाचे किती प्रतिनिधी नेमलेले असतात ?
(राज्यसेवा मुख्य 2012)

55 / 239

Category: भारताची संसद

55. विधान अ) : भारतात राज्यसभेचे सदस्य अप्रत्यक्ष पद्धतीने निवडले जातात.
विधान ब) : राज्यसभा लोकांपेक्षा राज्यांचे प्रतिनिधित्व करते.
(राज्यसेवा मुख्य 2013)

56 / 239

Category: भारताची संसद

56. लोकलेखा समिति बाबन खालील विधाने विचारात घ्या :
अ) ती सर्वात जुनी वित्तीय समिती असून ती संसंदेची पहारेकरी म्हागून कार्यरत असते.
ब) तिचा धोरणात्मक प्रश्नाशी संबंध असतो.
क) तिचे कार्य केवळ शब-विच्छेदनाचे असते.
ड) तिचे आर्थिक व्यवस्थेवर असलेल्या नियंत्रणाचे तीन वैशिष्टये-तज्ञ नियंत्रण, वित्तीय नियंत्रण, पक्षविरहीत नियंत्रण आहेत.
वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
(राज्यसेवा मुख्य 2019)

57 / 239

Category: भारताची संसद

57. लोकसभेतील तारांकित प्रश्नासंदर्भात कोणती विधाने सत्य आहेत ?
अ) या प्रकारच्या प्रश्नांना सभागृहात तोंडी उत्तरे दिली जातात.
ब) या प्रकारचे प्रश्न सभागृहात सादर करण्यासाठी किमान 10 (दहा) दिवसांची पूर्वसूचना द्यावी लागते.
क) तारांकित प्रश्नांच्या यादीपैकी तोंडी उत्तरे न दिलेल्या प्रश्नांना अतारांकित प्रश्न म्हणूनच गणले जाते.
ड) स्वीकृत तारांकित प्रश्नांची यादी हिरव्या कागदावर छापली जाते.
(Forest मुख्य 2018)

58 / 239

Category: भारताची संसद

58. खालील विधाने विचारात घ्या :
अ) जर एखादी व्यक्ति संसदेच्या दोन्ही सभागृहासाठी निवडून आली असेल, तर तिने कोणत्या सभागृहात सेवा देवू इच्छिते ते 10 दिवसांच्या आत कळविलेच पाहिजे, अन्यथा दोन्हीही जागा रिक्त होतात.
ब) जर एखादी व्यक्ति एखाद्या सभागृहातील दोन जागेवर निवडून आली, तर तिने एका जागेसाठी पर्याय दिला पाहिजे अन्यथा दोन्हीही जागा रिक्त होतात.
क) जर एका सभागृहाच्या सदस्य असलेला दुसऱ्या सभागृहासाठी देखील निवडून आला, तर त्याची पहिल्या सभागृहातील जागा रिक्त होते.
वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर नाहीत ?
(राज्यसेवा पूर्व 2017)

59 / 239

Category: भारताची संसद

59. जास्तीत जास्त किती दिवस अर्थविषयक विधेयक राज्यसभा स्वतःकडे ठेवू शकते ?
(ASO पूर्व 2011)

60 / 239

Category: भारताची संसद

60. भारतीय संसदेच्या अधिकारावर असलेल्या मर्यादेबाबत खालील विधाने विचारात घ्या :
अ) बहुतेक विधेयके ही राष्ट्रपतींच्या पूर्व संमतीने संसदेत सादर करावी लागतात.
ब) राज्यघटनेने निर्धारित केलेल्या मर्यादेच्या आत राहून संसदेला कृती करावी लागते.
क) संसदेने मंजूर केलेले कायदे जर राज्यघटनेतील तरतूदीशी विसंगत असतील तर ते सर्वोच्च न्यायालयाकडून घटनाबाह्य म्हणून घोषित होवू शकतात.
ड) राज्यघटनेद्वारा नागरिकांना जी काही मुलभूत हक्क बहाल केलेले आहेत. त्यामुळे संसदेची अधिसत्ता मर्यादित होते.
(राज्यसेवा मुख्य 2018)

61 / 239

Category: भारताची संसद

61. विनियोजन विधेयक कशासाठी मांडले जाते ?
अ) संचित निधितून सरकारला पैसा काढण्याचा अधिकार प्राप्त करण्यासाठी.
ब) विविध कर गोळा करण्याचा अधिकार प्राप्त करण्यासाठी.
क) विविध करांची निश्चिती करण्यासाठी
ड) सामान्य विधेयकाला मंजूरी मिळण्यासाठी विनियोजन विधेयक मांडले जाते.
वरीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ?
(राज्यसेवा मुख्य 2012)

62 / 239

Category: भारताची संसद

62. लोकसभेवर व राज्यसभेवर महाराष्ट्रातून अनुक्रमे किती प्रतिनिधी निवडले जातात ?
(वनसेवा पूर्व 2012)

63 / 239

Category: भारताची संसद

63. खालील विधाने विचारात घ्या.
अ) लोकसभेच्या प्रमुखांच्या गटाची (Panel of Chairpersons) निवड लोकसभा आपल्या सदस्यांमधून करते.
ब) जेव्हा लोकसभेच्या अध्यक्षांचे अथवा उपाध्यक्षांचे पद रिक्त असेल तेव्हा लोकसभेच्या प्रमुखांच्या गटातील सदस्य हा अध्यक्षपदी असू शकतो.
क) अध्यक्ष, उपाध्यक्ष आणि लोकसभेच्या प्रमुखांच्या गटातील व्यक्ती यांच्या अनुपस्थितीत राष्ट्रपतीद्वारे नियुक्त केलेल्या सदस्याद्वारे अध्यक्षांची कर्तव्ये पार पाडली जातात.
वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत?
(राज्यसेवा पूर्व 2022)

64 / 239

Category: भारताची संसद

64. खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ?
(राज्यसेवा मुख्य, 2020)

65 / 239

Category: भारताची संसद

65. मुंबईमध्ये नोंदणी झालेल्या मतदाराला आसाम मधील लोकसभा मतदार संघामधून निवडणूक लढविता येते का ?
अ) त्याला निवडणुक लढविता येणार नाही.
ब) आसाममधील त्याच मतदारसंघामध्ये त्याचा जन्म झाला असेल तर ती निवडणुक लढविता येईल.
क) पाच वर्षे सातत्याने आसाममध्ये राहील्यानंतर त्याला ती निवडणुक लढविता येईल.
(ASO मुख्य 2013)

66 / 239

Category: भारताची संसद

66. संसद सदस्यांना अधिवेशन काळात पोलिसांना अटक करता येत नाही, परंतु अधिवेशनापूर्वी व नंतर सुद्धा किती दिवस अटक करता येत नाही ?
(PSI Mains 2022)

67 / 239

Category: भारताची संसद

67. कार्यकारी व्यवस्थापन व कायदेशीर नियंत्रणाचे प्रभावी साधन कोणते ?
(राज्यसेवा मुख्य 2013)

68 / 239

Category: भारताची संसद

68. दोन किंवा अधिक राज्यांसाठी समान उच्च न्यायालय स्थापन करण्याचे अधिकार ......... ला आहे.
(ASO मुख्य 2014)

69 / 239

Category: भारताची संसद

69. केंद्रीय प्रत्यक्ष कर मंडळ हे वित्त मंत्रालयाच्या कोणत्या विभागाचा एक भाग आहे ?
(राज्यसेवा मुख्य 2022)

70 / 239

Category: भारताची संसद

70. 2003 मधे राज्यसभेच्या निवडणुकीत कोणते दोन बदल करण्यात आले?
अ) उमेदवार संबंधितराज्याचा निवासी असण्याची आवश्यकतानाही आणि खुली मतदान पद्धती.
ब) गुन्हेगारी प्रकरणात नाव असल्यास अपात्र आणि उत्पन्नाची खरी माहिती
क) राजकीय पक्षाचे सभासदत्व आणि 10 वर्षे राजकारणाचा अनुभव.
ड) पराभूत उमेदवार नसावा आणि वयोमर्यादा 70 वर्षापेक्षा अधिक नसावी.
(राज्यसेवा मुख्य 2018)

71 / 239

Category: भारताची संसद

71. खालील विधानांपैकी योग्य विधान ओळखा :
(राज्यसेवा मुख्य, 2020)

72 / 239

Category: भारताची संसद

72. खालीलपैकी सार्वजनिक खर्चावर नियंत्रण ठेवण्याचे कोणते साधन आहे ?
अ) भारताचा नियंत्रक आणि महालेखा परिक्षक
ब) नियोजन आयोग
क) संसद
ड) वित्त मंत्रालय
(राज्यसेवा मुख्य 2015)

73 / 239

Category: भारताची संसद

73. लोकसभा अधिवेशनासंबंधी पुढीलपैकी योग्य विधाने कोणती आहेत ?
अ) लोकसभेचे वर्षांतून किमान दोन वेळा अधिवेशन भरवावे.
ब) दोन पाठोपाठच्या अधिवेशनामधील कालावधी 6 महिन्यापेक्षा कमी असावा.
क) लोकसभेचे अधिवेशन राष्ट्रपती बोलावतात.
ड) लोकसभेच्या अधिवेशनाची वेळ आणि जागा लोकसेभेचे सभापती ठरवतात.
(तांत्रिक सेवा पूर्व 2022)

74 / 239

Category: भारताची संसद

74. संसदेच्या दोन्ही सभागृहांच्या 'संयुक्त बैठकी' बाबत खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ?
अ) ती लोकसभेच्या सभापतीद्वारे बोलावली जाते आणि अध्यक्षस्थान स्विकारले जाते.
ब) ती बोलावली जाते जेव्हा दोन्ही सभागृहामध्ये घटनादुरुस्ती विधेयकाबाबत मतभेद असतात.
क) ती बोलावली जाते जेव्हा दोन्ही सभागृहामध्ये धनविधेयकाबाबत मतभेद असतात.
(राज्यसेवा मुख्य 2016)

75 / 239

Category: भारताची संसद

75. काही राज्य कायदेमंडळे द्विगृही आहेत. त्यांच्यामध्ये विधेयक पारित करण्यासंदर्भात असहमती असल्यास, कोणता पर्याय उपलब्ध असतो?
(राज्यसेवा मुख्य 2014)

76 / 239

Category: भारताची संसद

76. 1971 च्या लोकसंख्येला प्रमाण मानून इ.स. 2026 पर्यंत लोकसभेच्या सदस्य संख्येत कोणताही बदल होणार नाही, या तरतुदीनुसार केंद्रशासित प्रदेशांतील जनतेद्वारे 2014 च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये किती प्रतिनिधी निवडले गेले?
(करसहाय्यक मुख्य 2017)

77 / 239

Category: भारताची संसद

77. विधान (A) : कोणताही खर्च संसदेच्या मान्यतेशिवाय करता येत नाही.
कारण (R) : ब्रिटन प्रमाणे आपले लोकशाही सरकार संसदेचे सार्वभौमत्व या संकल्पनेवर आधारित आहे.
(राज्यसेवा मुख्य 2019)

78 / 239

Category: भारताची संसद

78. 'विशेषाधिकार समिती' संदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर नाही ?
(राज्यसेवा पूर्व, 2020)

79 / 239

Category: भारताची संसद

79. खालीलपैकी कोणते/ती विधान/ने चूकीचे आहे/त?
अ) लोकसभेत अविश्वास ठराव कोणत्या कारणांवर आधारित आहे, हे स्पष्ट करावे लागते.
ब) लोकसभेत अविश्वास ठराव दाखल करुन घेण्यासंबंधीची पद्धती ही लोकसभेच्या नियम 198 मध्ये सांगितली आहे.
क) अविश्वास ठराव एकदा दाखल झाल्यावर तो दाखल करण्यास मंजूरी मिळाल्यापासून दहा दिवसांच्या आत चर्चेस घेतला गेला पाहिजे.
ड) इटली मध्ये सरकारला संसदेच्या दोन्हीही सभागृहांच्या पाठिंब्या ची गरज असते.
(राज्यसेवा पूर्व 2019)

80 / 239

Category: भारताची संसद

80. खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर नाही ?
(राज्यसेवा मुख्य 2016)

81 / 239

Category: भारताची संसद

81. धनविधेयक ........ प्रस्तुत केले जाते.
(STI पूर्व 2012)

82 / 239

Category: भारताची संसद

82. संसदेबाबत खालील विधाने विचारात घ्या :
अ) लक्षवेधी सूचनेची सर्वप्रथम तरतुद सन 1954 मध्ये करण्यात आली.
ब) लक्षवेधी संबंधी सूचना सदस्याद्वारे लिखित स्वरुपात सकाळी 10.00 पर्यंत द्यावी लागते.
क) एका बैठकीसाठी सभासद एकापेक्षा जास्त लक्षवेधी सूचना देवू शकत नाही.
वरीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे ?
(राज्यसेवा पूर्व 2015)

83 / 239

Category: भारताची संसद

83. भारताच्या संचित निधीत पुढील खर्चाचा समावेश होत नाही.
(राज्यसेवा मुख्य 2017)

84 / 239

Category: भारताची संसद

84. संसदेने मंजूर केलेल्या 95 व्या संविधान दुरुस्ती कायद्याने:
(राज्यसेवा मुख्य 2016)

85 / 239

Category: भारताची संसद

85. लोकलेखा समिति बाबत खालीलपैकी योग्य विधाने निवडा.
अ) लोकलेखा समितीची स्थापना 1921 मध्ये करण्यात आली.
ब) लोकलेखा समितीमध्ये 22 सदस्य असतात.
क) सदस्यांचा कार्यकाल एक वर्षाचा असतो.
ड) 1963 पासून विरोधी पक्षातील व्यक्तीची समितीचा अध्यक्ष म्हणून नियुक्ती केली जाते.
(राज्यसेवा मुख्य 2018)

86 / 239

Category: भारताची संसद

86. 'शुन्य प्रहार' बाबत खालील विधाने विचारात घ्या.
अ) प्रश्नोत्तराच्या तासानंतर तो असतो.
ब) त्याचा उल्लेख कामकाज पद्धतीच्या नियमांमध्ये आहे.
क) संसदीय कार्यप्रणातील भारतातील हा एक नाविण्यपूर्ण उपक्रम आहे.
ड) कोणतीही पूर्वसूचना न देता लोकहिताचा कोणताही मुद्दाशून्य प्रहरात उपस्थित करण्यास सदस्य स्वतंत्र असतात.
वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
(ASO मुख्य 2017)

87 / 239

Category: भारताची संसद

87. लोकसभेच्या सभापती संदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान/ने बरोबर आहेत ?
अ) तो/ती राष्ट्रपतीची मर्जी असेपर्यंत पदावर राहतो/राहते.
ब) तो/ती आपला राजीनामा उपसभापतीस सादर करतो/करते.
क) तो/ती कामकाज सल्लागार समिती आणि नियम समितीच्या प्रमुखाची नियुक्ती करतो/करते.
ड) तो/ती निवडीच्या वेळी सभागृहाचा सदस्य नसला तरी चालतो परंतु निवडीनंतर सहा महिन्याच्या कालावधीत त्याने/तिने सभागृहाचे सदस्य बनले पाहिजे.
(राज्यसेवा मुख्य 2017)

88 / 239

Category: भारताची संसद

88. राज्यसभेचे सदस्य खालीलपैकी कुणाशी संबंधित नसतात ?
अ) लोकलेखा समिती
ब) अंदाज समिती
क) सार्वजनिक उपक्रम समिती
(Forest मुख्य 2017)

89 / 239

Category: भारताची संसद

89. खालील मुद्यांचा विचार करा.
अ) सध्या राज्यसभेवर उत्तरप्रदेशातून 31 तर गोव्यातून 2 सदस्य आहेत.
ब) सध्या महाराष्ट्रातून राज्यसभेवर 18 सदस्य पाठवले जातात.
(राज्यसेवा मुख्य 2014)

90 / 239

Category: भारताची संसद

90. खालील विधाने विचारात घ्या :
अ) सत्रावसानाचा (prorogation) अधिकार राष्ट्रपतीद्वारे वापरला जातो.
ब) संसदेच्या दोन्ही सभागृहांच्या बैठकांच्या स्थगितीचा (adjourn) अधिकार देखील राष्ट्रपतीद्वारे वापरला जातो.
क) इंग्लंडमध्ये सत्रावसानाचे, सत्रावसानाच्या तारखेला प्रलंबित असलेले सर्व कामकाज रद्द होते.
ड) भारतात सन्नावसानाचा परिणाम केवळ असा होतो की, प्रलंबित सूचना आणि ठराव रद्द होतात, मात्र विधेयके अप्रभावित राहतात.
वरीलपैकी कोणते विधाने बरोबर आहेत ?
(अडज मुख्य 2016)

91 / 239

Category: भारताची संसद

91. कोणाला एप्रिल 2012 मध्ये आयकर इ-फाईलिंग अनिवार्य केले गेले आहे ?
(राज्यसेवा मुख्य 2013)

92 / 239

Category: भारताची संसद

92. भारतीय संविधानाच्या 10 व्या परिशिष्टानुसार एखादा सदस्य अपात्र आहे किंवा नाही हे ठरविण्याचा अधिकार पुढीलपैकी कोणाला आहे ते सांगा.
अ) राज्यसभेचे अध्यक्ष
ब) लोकसभेचे सभापती
क) भारताचे राष्ट्रपती
ड) सर्वोच्च न्यायालय
(राज्यसेवा मुख्य 2014)

93 / 239

Category: भारताची संसद

93. विधेयक वादग्रस्त असल्यास किंवा गुंतागुंतीचे असल्यास ते कोणत्या समितीकडे विचारार्थ पाठविले जाते ?
(ESI Mains 2022)

94 / 239

Category: भारताची संसद

94. केंद्र व घटकराज्य यांच्यातील राजस्व विभाजन …….. अधिनियमावर आधारित आहे.
(ASO मुख्य 2011)

95 / 239

Category: भारताची संसद

95. योग्य जोड्या जुळवा.
स्तंभ अ
अ) लोकप्रतिनिधीत्व अधिनियम
ब) राष्ट्रपती व उपराष्ट्रपती निवडणूक अधिनियम
क) पुनर्रचना (मतदारसंघ) अधिनियम
ड) संसद (अपात्रता प्रतिबंध) अधिनियम
स्तंभ ब
1) 1959 2) 1950
3) 1952 4) 2002
(राज्यसेवा मुख्य 2015)

96 / 239

Category: भारताची संसद

96. विधेयके मंजूर करण्यासंबंधात संसदेच्या दोन्ही सभागृहांमध्ये मतभिन्नता असल्यास असा अडथळा दूर करण्यासाठी राज्यघटनेमध्ये तरतुदी आहेत. त्यामुळे पुढील प्रकरणी दोन्ही सभागृहांची संयुक्त सभा होऊ शकते.
अ) धन विधेयक
ब) सर्वसाधारण विधेयके
क) घटनादुरुस्ती विधेयके
ड) वित्त विधेयके
(राज्यसेवा मुख्य 2014)

97 / 239

Category: भारताची संसद

97. लोकसभेसाठी महाराष्ट्रामध्ये अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातीसाठी किती मतदारसंघ राखीव आहेत ?
(राज्यसेवा मुख्य 2019)

98 / 239

Category: भारताची संसद

98. चाणक्य कर प्रशासनाची तुलना कशाशी करतो ?
(राज्यसेवा मुख्य 2012)

99 / 239

Category: भारताची संसद

99. राज्यसभेचे सदस्य खालीलपैकी कोणत्या संसदीय समितीचे सदस्य नसतात ?
अ) लोकलेखा समिती
ब) अंदाज समिती
क) सार्वजनिक उपक्रम समिती
(Tax Asst. 2022)

100 / 239

Category: भारताची संसद

100. संविधानाच्या प्रारंभी आंग्ल भारतीय समाजातील व्यक्तींच्या नियुक्त्या 15 ऑगस्ट 1947 पूर्वीप्रमाणेच पुढीलपैकी कोणत्या विभागात केल्या जात होत्या ?
अ) रेल्वे
ब) सीमाशुल्क
क) आयकर
ड) डाक व तार
(राज्यसेवा मुख्य 2013)

101 / 239

Category: भारताची संसद

101. राष्ट्रपती लोकसभेकरिता कोणत्या समाजाच्या दोन सदस्यांची नेमणूक करतात ?
(PSI पूर्व 2012)

102 / 239

Category: भारताची संसद

102. खालीलपैकी कोणास संसद सभासदांचा 'मित्र, तत्त्वज्ञ व मार्गदर्शक' म्हणून ओळखले जाते ?
(राज्यसेवा पूर्व 2015)

103 / 239

Category: भारताची संसद

103. घटनेच्या कलम 82 मधील सध्याच्या तरतुदी प्रमाणे, राज्या- राज्यांमधे लोकसभेच्या जागांचे समायोजन यापुढे कोणत्या वर्षानंतर होऊ शकते ?
(राज्यसेवा मुख्य 2012)

104 / 239

Category: भारताची संसद

104. लोकसभेच्या निवडणुका प्रौढ मताधिकाराच्या आधारे होतात परंतु मतदानाच्या हक्कासाठी पुढील कोणती बाब आवश्यक नाही?
अ) ती व्यक्ती भारताची नागरिक हवी.
ब) ती व्यक्ती अनिवासाकरिता अपात्र नको.
क) ती व्यक्ती मनाच्या विकलांगेकरिता अपात्र नको.
(राज्यसेवा मुख्य 2013)

105 / 239

Category: भारताची संसद

105. खालील विधाने पहा -
अ) राज्यघटनेच्या 108 च्या कलमानुसार संसदेच्या दोन्ही सभागृहांची संयुक्त बैठक बोलावली जाते.
ब) 1961 मध्ये दोन्ही सभागृहांची प्रथम संयुक्त बैठक झाली.
वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहे/त ?
(ASO मुख्य 2013)

106 / 239

Category: भारताची संसद

106. खालील विधानांचा विचार करा :
अ) अंदाजसमितीची स्थापना अर्थमंत्री जॉन मथाई यांच्या शिफारशीनुसार 1950 मध्ये झाली.
ब) या समितीत सर्व 30 सभासद लोकसभेकडून निवडून दिले जातात.
क) मंत्री या समितीचा सदस्य म्हणून निवडून येऊ शकत नाही
ड) ही समिती प्रशासनामध्ये कार्यक्षमता आणि काटकसर करण्यासाठी पर्यायी धोरणे सुचवते.
वरीलपैकी योग्य विधाने निवडा :
(ASO Mains 2022)

107 / 239

Category: भारताची संसद

107. 'सचिवालय म्हणजे निर्णय-निर्धारण संस्था आणि संचालनालय म्हणजे अंमलबजावणी करणारी संस्था असा फरक समाप्त केला पाहिजे' अशी शिफारस कोणत्या समितीने/आयोगाने केली आहे ?
(ASO Mains 2022)

108 / 239

Category: भारताची संसद

108. भारतीय संसदेमध्ये खात्यांशी संबंधित ….. स्थायी समित्या आहेत. प्रत्येक समितीत ……. सदस्य लोकसभेतून आणि ...... सदस्य राज्यसभेमधून आलेले असतात.
(राज्यसेवा मुख्य 2018)

109 / 239

Category: भारताची संसद

109. खालील विधाने विचारात घ्या :
अ) लोकलेखा समितिमधे 7 सदस्य राज्यसभेचे सदस्य असतात.
ब) लोकसभेच्या दैनंदिन कामकाज पहाणाऱ्या नियमात असे नमूद करण्यात आले आहे की विरोधी पक्षाचा सदस्यच लोकलेखा समितिचा अध्यक्ष असेल.
वरील विधानांपैकी असत्य विधान/ने कोणते आहेत ?
(Combine 'B' 2020)

110 / 239

Category: भारताची संसद

110. लोकसभेत अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमाती यांच्याकरता जागा राखून ठेवण्यासंदर्भात कोणत्या राज्याकरिता वेगळी तरतूद आहे ?
(राज्यसेवा मुख्य 2013)

111 / 239

Category: भारताची संसद

111. अंदाज समितीच्या पुर्वाधिकारी समिती बाबतीतील खालील कोणते वाक्य अयोग्य आहे ?
(राज्यसेवा मुख्य 2014)

112 / 239

Category: भारताची संसद

112. राजकोषीय उत्तरदायीत्व आणि व्यवस्थापन अधिनियम, 2003' नुसार कोणती तीन विवरणे संसदेत सादर करावी लागतात ?
अ) एकीकृत वित्तीय विवरण
ब) स्थूल-आर्थिक आराखडा विवरण
क) मध्यम अवधी राजकोषीय धोरण विवरण
ड) राजकोषीय धोरण व्यूहरचना विवरण
(राज्यसेवा मुख्य 2013)

113 / 239

Category: भारताची संसद

113. खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे ?
(राज्यसेवा मुख्य 2018)

114 / 239

Category: भारताची संसद

114. भारतीय संसद कोणते घटक मिळून बनलेली असते?
(ASO मुख्य 2011)

115 / 239

Category: भारताची संसद

115. लोकसभेत अविश्वास ठराव दाखल करण्यासाठी ...... सदस्यांच्या पाठिंब्याची गरज असते. .
(Tax Asst. मुख्य 2018)

116 / 239

Category: भारताची संसद

116. खालीलपैकी कोणते विधान/विधाने योग्य आहेत ?
अ) राज्यसभेचे अध्यक्ष आणि उपाध्यक्ष हे त्या सभागृहाचे सदस्य नसतात.
ब) उपाध्यक्ष जेव्हा सभागृहाचे कामकाज चालवतात तेव्हा ते पहिल्या फेरीत मतदान करू शकतात.
(राज्यसेवा मुख्य 2018)

117 / 239

Category: भारताची संसद

117. खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे ?
अ) संसदीय समित्या संसद व जनता यामध्ये दुवा म्हणून कार्यरत असतात.
ब) संसदीय समित्या शासन व जनता यामध्ये दुवा म्हणून कार्यरत असतात.
क) भारतीय राज्यघटनेने संसदीय समित्यांबाबत स्पष्ट तरतूद केलेली नाही, परंतु त्यांचा उल्लेख काही अनुच्छेदामध्ये झालेला आहे.
(ASO मुख्य 2014)

118 / 239

Category: भारताची संसद

118. पुढीलपैकी कोणत्या राज्यांची लोकसभेच्या जागांमध्ये एक जागा निर्धारित करण्यात आली आहे ?
अ) मिझोराम ब) नागालँड
क) त्रिपुरा ड) सिक्कीम
इ) गोवा फ) चंदीगढ़
ग) मणीपूर
(राज्यसेवा मुख्य 2015)

119 / 239

Category: भारताची संसद

119. खालील विधाने लक्षात घ्या :
अ) प्रचलित लोकसभेच्या शेवटच्या अधिवेशनाचा निर्देश 'लेमडक सेशन' या संकल्पनेने केला जातो. निवडणुकीनंतर नवी लोकसभा अस्तित्वात येते आणि मागील लोकसभेत शेवटचे अधिवेशन होते त्यास ही संकल्पना वापरली जाते.
ब) वर्तमान लोकसभेत जे सदस्य नव्या लोकसभेत निवडून येवू शकले नाहीत त्यांना 'लेमडक्स' असे म्हटले जाते.
क) 'लेमडक' ही संकल्पना सर्वप्रथम कॅनडाच्या संसदेत वापरण्यात आली.
वरीलपैकी कोणते विधान बिनचूक आहे ?
(राज्यसेवा मुख्य 2016)

120 / 239

Category: भारताची संसद

120. 'अंदाज समितीच्या' कार्याबाबत खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
(राज्यसेवा मुख्य 2022)

121 / 239

Category: भारताची संसद

121. योग्य कथने ओळखा : (राष्ट्रपतीचा नकाराधिकार)
अ) राष्ट्रपती डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांनी पेप्सू (PEPSU) विनियोग विधेयक 1954 मध्ये मान्यतेसाठी रोखून ठेवले.
ब) 1991 मध्ये राष्ट्रपती आर. वेंकटरामण यांनी संसद सदस्यांचे वेतन भत्ते व पेन्शन (दुरुस्ती) विधेयक मान्यतेसाठी रोखून ठेवले.
क) 1986 मध्ये राष्ट्रपती झैल सिंग यांनी भारतीय पोस्ट ऑफिस (दुरूस्ती) विधेयका संदर्भात पॉकेट व्हेटोचा वापर केला.
(ASO Mains 2022)

122 / 239

Category: भारताची संसद

122. भारताचे संविधानातील दुरुस्ती बाबतचा पुढाकार ...... कडून घेतला जाऊ शकतो.
अ) लोकसभा
ब) राज्यसभा
क) राज्यविधिमंडळ
ड) भारताचे राष्ट्रपती
वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत ?
(ASO मुख्य 2016)

123 / 239

Category: भारताची संसद

123. 1954 साली जेव्हा राज्यसभा सदस्य लीलावती मुन्शी यांनी 'सिनेमामुळे तरुण बिघडतात' असा दावा केला, तेव्हा - - - - - अभिनेता व राज्यसभा सदस्याने, 'ऊन आणि सावली हे सोबतच असतात' असे प्रत्युत्तर दिले.
(Tax Asst. 2016)

124 / 239

Category: भारताची संसद

124. खालीलपैकी कोणता खर्च भारताच्या संचित निधीवर भारित केला जात नाही ?
(ASO मुख्य 2018)

125 / 239

Category: भारताची संसद

125. जर लोकसभेचे सभापती आणि उपसभापती दोघेही उपस्थित नसतील, तर संसदेच्या संयुक्त बैठकीच्या अध्यक्षस्थानी कोण असतात ?
(राज्यसेवा पूर्व 2016)

126 / 239

Category: भारताची संसद

126. परिसीमन आयोगासंदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे ?
(वनसेवा मुख्य 2019)

127 / 239

Category: भारताची संसद

127. गिलोटिनचे तत्त्व म्हणजे ……..
(ASO Mains 2022)

128 / 239

Category: भारताची संसद

128. खालीलपैकी कोणत्या घटक राज्यांचे राज्यसभेत केवळ एक सदस्य आहेत ?
अ) अरुणाचल प्रदेश
ब) गोवा
क) हिमाचल प्रदेश
ड) मिझोरम
इ) उत्तरांचल
(ASO मुख्य 2019)

129 / 239

Category: भारताची संसद

129. लेख्यापासून लेखांकन वेगळे करण्यासंदर्भात कोणती समिती/ आयोग संबंधित नाही ?
अ) इंचकेप समिती
ब) मुदिमन समिती
क) ली कमिशन
ड) कोठारी कमिशन
(राज्यसेवा मुख्य 2017)

130 / 239

Category: भारताची संसद

130. खालीलपैकी चुकीचे विधान/विधाने ओळखा.
अ) कलम 112 नुसार, राष्ट्रपती 'वार्षिक वित्तीय विवरणपत्रक' संसदेच्या दोन्ही सभागृहांसमोर मांडण्याची व्यवस्था करतील.
ब) कलम 265 नुसार, कायद्याने प्राधिकृत केल्याखेरिज कोणत्याही कराची आकारणी किंवा वसुली करता येणार नाही.
(राज्यसेवा मुख्य 2017)

131 / 239

Category: भारताची संसद

131. कार्यकारी मंडळावर नियंत्रण ठेवण्यात खालीलपैकी कोणती संसदीय समिती कळीची भूमिका बजावते ?
(ASO मुख्य 2015)

132 / 239

Category: भारताची संसद

132. राज्यसभा आणि लोकसभा यांच्या निवडणुकांबाबत पुढीलपैकी कोणत्या गोष्टी समान आहेत ?
अ) 18 वर्षे पूर्ण केलेली नागरीक व व्यक्ती ही मतदार असते.
ब) विजयी उमेदवाराला अर्ध्याहून अधिक मते मिळवावी लागतात.
क) भारतीय निवडणूक आयोग ह्या निवडणुका घेतो.
ड) प्रत्येक मताला समान मूल्य असते.
(राज्यसेवा मुख्य 2015)

133 / 239

Category: भारताची संसद

133. लोकसभेमध्ये अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती साठी किती राखीव मतदार संघ आहेत?
(राज्यसेवा मुख्य 2018)

134 / 239

Category: भारताची संसद

134. लोकसभेच्या ‘सभापती' बाबत खालील विधाने विचारात घ्या.
अ) सभागृहात हजर राहून मतदान करणाऱ्या सदस्यांच्या बहुमताने ठराव मंजूर करून त्यांना पदावरून दूर करता येते.
ब) त्यांच्यावरील पदावरून दूर करण्यासंबंधीचा ठराव जेव्हा विचाराधीन असेल तेव्हा सभापती सभागृहाच्या अध्यक्षस्थानी असू शकत नाहीत, परंतु त्यांना भाषण करण्याचा आणि कार्यप्रक्रियेत सहभागी होण्याचा अधिकार असतो.
क) पदावरून दूर करण्यासंबंधीच्या ठरावावर समान मतविभागणी झाल्यास त्यांना निर्णायक मत वापरण्याचा अधिकार असतो.
(ASO मुख्य 2016)

135 / 239

Category: भारताची संसद

135. अंदाज समितीबाबत खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर नाही?
(राज्यसेवा मुख्य 2015)

136 / 239

Category: भारताची संसद

136. खालीलपैकी कोणते विधान/ने योग्य आहे/त ?
अ) राज्यघटनेचे अनुच्छेद - 111 हे अर्थ विधेयकांच्या (Money Bills) व्याख्येच्या संदर्भात आहे.
ब) अनुच्छेद-117(3) खाली श्रेणीबद्ध झालेले वित्त विधेयक (Financial Bill) हे केवळ लोकसभेमध्येच मांडले जावू शकते.
क) अनुच्छेद - 117(1) खाली श्रेणीबद्ध झालेले वित्त विधेयक (Financial Bill) राज्यसभा असंमत अथवा दुरूस्त करू शकत नाही.
(राज्यसेवा पूर्व 2020)

137 / 239

Category: भारताची संसद

137. भारतीय लोकसभेच्या पहिल्या महिला अध्यक्ष कोण झाल्यात ?
(राज्यसेवा पूर्व 2011)

138 / 239

Category: भारताची संसद

138. खालील विधाने विचारात घ्या.
अ) शासनाच्या आर्थिक व्यवहारांच्या व्यवस्थापनासाठी वित्त मंत्रालयास विशेष स्थान देण्यात आलेले आहे.
ब) वित्त मंत्रालय हे देशाच्या संपूर्ण आर्थिक प्रशासनासाठी नेहमीच जबाबदार असते.
क) वित्त मंत्रालय शासनाच्या खर्च करणाऱ्या विविध खात्यांचे नियंत्रण व समन्वय साधते.
(राज्यसेवा मुख्य 2018)

139 / 239

Category: भारताची संसद

139. भारतीय संसदेच्या दोन सभागृहामधील पेचप्रसंग सोडवण्याची यंत्रणा कोणती आहे ?
(Forest मुख्य 2018)

140 / 239

Category: भारताची संसद

140. भारतातील 'अंदाज समिती' बाबत खालील विधाने विचारात घ्या.
अ) भारतातील 'अंदाज समिती' ही ब्रिटिश नमुन्यावर आधारित आहे आणि ती 1952 साली तत्कालीन सभापती जी. व्ही. मावळणकर यांच्या शिफारशीनुसार स्थापन करण्यात आली.
ब) अंदाज समितीमध्ये संसदेच्या दोन्ही सभागृहातील 30 सदस्य असतात.
क) तिच्या अध्यक्षाची निवड ही समिती सदस्यांकडून होते.
ड) प्रशासनात कार्यक्षमता आणि काटकसर घडवून आणण्यासाठी पर्यायी धोरण सुचविणे हे अंदाज समितीचे कार्य आहे.
वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/ने बिनचूक आहे/त ?
(राज्यसेवा मुख्य, 2020)

141 / 239

Category: भारताची संसद

141. 'शून्याधारित अर्थसंकल्पाबाबत' खालील विधाने विचारात घ्या:
अ) ते अमेरिकेत उदयास आले व विकसित झाले.
ब) 1978 मध्ये अध्यक्ष जिमी कार्टर यांनी ही प्रणाली अमेरिकेमध्ये लागू केली.
क) भारतात ही प्रणाली प्रथम 1983 मध्ये विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विभागात सुरू करण्यात आली.
ड) भारतात ही प्रणाली 1984-85 या आर्थिक वर्षापासून सर्व मंत्रालयात सुरू करण्यात आली.
वरीलपैकी कोणती विधाने सत्य आहेत?
(राज्यसेवा मुख्य 2022)

142 / 239

Category: भारताची संसद

142. शुन्य प्रहारा च्या संदर्भात खालीलपैकी कोणती विधाने अचूक आहेत ?
अ) संसदीय कार्यपद्धतीमध्ये शून्य प्रहर ही नाविन्यपूर्ण संकल्पना भारतामध्ये उदयास आली.
ब) प्रश्नोत्तराचा तास आणि सभागृहाचे कामकाज यांच्या मधल्या काळाला शून्य प्रहर म्हणतात.
क) ही संकल्पना 1962 पासून प्रत्यक्षात आली.
ड) शून्य प्रहर हे संसद सदस्यांना उपलब्ध असलेले अनौपचारिक स्वरुपाचे माध्यम आहे.
(राज्यसेवा पूर्व 2018)

143 / 239

Category: भारताची संसद

143. खालीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहेत ?
अ) लोकसभेला नव्हे तर फक्त राज्यसभेतच नामनिर्देशित सभासद असतात.
ब) राज्यसभेवर अँग्लो इंडीयन ह्या जमातीचे दोन सभासद नेमण्याची घटनात्मक तरतूद आहे.
क) किती नामनिर्देशित सभासदांना केंद्रीय मंत्री बनवावे याबाबत राज्यघटनेचे कोणतेही बंधन नाही.
ड) नामनिर्देशित सभासद राष्ट्रपती आणि उपराष्ट्रपती अशा दोन्ही निवडणूकीत मतदान करु शकतात.
(राज्यसेवा पूर्व 2018)

144 / 239

Category: भारताची संसद

144. संसद सदस्याच्या राजकीय पक्षाच्या, इतर राजकीय पक्षाशी विलिनीकरणासंदर्भात कोणते विधान बरोबर नाही ?
अ) सदर संसद सदस्य ज्या पक्षामधे विलिनीकरण झाले आहे, त्या पक्षाचा सदस्य बनतो.
ब) जर विलिनीकरण मान्य नसेल, तर सदर सदस्य अपात्र ठरतो.
क) निवडणूक आयोग संसदीय पक्षाची मान्यता रद्द करतो.
ड) संसदीय पक्षाच्या दोन तृतियांश सदस्यांनी जर विलिनीकरण मान्य केले, तरच ते घडते.
(राज्यसेवा मुख्य 2012)

145 / 239

Category: भारताची संसद

145. भारताच्या संचित निधीत पुढील खर्चांचा समावेश होतो.
अ) लोकसभेचा अध्यक्ष व उपाध्यक्ष यांचे वेतन व भत्ते.
ब) उच्च न्यायालयांच्या न्यायाधीशांचे वेतन व भत्ते
क) संघ लोकसेवा आयोगाचे अध्यक्ष यांचे वेतन व भत्ते
ड) राज्यसभेचा सभापती व उपसभापती यांचे वेतन व भत्ते
(राज्यसेवा मुख्य 2018)

146 / 239

Category: भारताची संसद

146. खालील विधाने पहा :
अ) लोकसभेमध्ये पारित न झालेले, परंतू राज्यसभेत प्रलंबित असलेले विधेयक, लोकसभा विसर्जित झाल्यास व्यपगत होते.
ब) सदने संस्थागित झाल्यास संसदेतील प्रलंबित विधेयके व्यपगत होतात.
वरीलपैकी कोणते/ती विधान/विधाने बरोबर आहे/त?
(राज्यसेवा पूर्व 2014)

147 / 239

Category: भारताची संसद

147. खालील विधाने लक्षात घ्या :
अ) दर दोन वर्षांनी राज्यसभेचे एक-चतुर्थांश सदस्य निवृत्त होतात. ब) दर तीन वर्षांनी राज्यसभेचे एक-तृतियांश सदस्य निवृत्त होतात.
क) दर दोन वर्षांनी राज्यसभेचे एक-तृतियांश सदस्य निवृत्त होतात.
ड) राज्यसभा हे कायम स्वरुपी सभागृह आहे.
वर दिलेले विधानांपैकी कोणते योग्य आहे ?
(ASO मुख्य 2016)

148 / 239

Category: भारताची संसद

148. खाली दोन वाक्ये दिली आहेत. त्यापैकी पहिले प्रतिपादन (अ) म्हटले आहे आणि दुसरे कारण (₹) म्हटले आहे. दोन्ही वाक्यांचे परिक्षण करा आणि खाली दिलेल्या पर्यायांमधून योग्य पर्याय निवडा.
प्रतिपादन (अ) : अर्थ विधेयक हे प्रथम लोकसभेत मांडले जाते.
कारण (र) : लोकसभेच्या सभापतींना, एखादे विधेयक हे अर्थ विधेयक आहे की नाही, हे ठरविण्याचा अंतिम अधिकार आहे.
(राज्यसेवा मुख्य 2012)

149 / 239

Category: भारताची संसद

149. लोकलेखा समितीचे (PAC) सदस्य खालीलपैकी कोणत्या मतदान पद्धतीने निवडले जातात?
(राज्यसेवा मुख्य 2012)

150 / 239

Category: भारताची संसद

150. देशातील कायद्याचा निर्मिती करणारी सर्वाच्च संस्था म्हणजे……..होय.
(PSI पूर्व 2011)

151 / 239

Category: भारताची संसद

151. खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे?
(ASO Mains 2022)

152 / 239

Category: भारताची संसद

152. खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
अ) संसदेच्या दोन्ही सभागृहांच्या संयुक्त बैठकीची तरतूद केवळ सर्वसाधारण विधेयके आणि वित्त विधेयकांसाठी (Financial Bills) लागू आहे, अर्थ विधेयकांसाठी (Money Bills) नाही.
ब) जर लोकसभा विसर्जित झाल्यामुळे विवादित विधेयक लोप पावले असेल तर संयुक्त बैठक बोलाविता येत नाही.
क) राष्ट्रपतीने संयुक्त बैठक बोलाविण्याची इच्छा सूचित केल्यानंतर लोकसभा विसर्जित झाली असेल तर संयुक्त बैठक बोलाविता येते.
(राज्यसेवा मुख्य 2017)

153 / 239

Category: भारताची संसद

153. अनुसूचित जाती जमातींचे बाहुल्य असेल अशा मतदारसंघाला त्या जाती जमातींच्या उमेदवारासाठी कोणत्या सालापासून राखीव ठेवण्यात आले ?
(राज्यसेवा मुख्य 2017)

154 / 239

Category: भारताची संसद

154. संसदेचे अधिकार व कार्ये आहेत .......
अ) सरकार स्थापन किंवा शेवट करणे.
ब) माहिती मागविणे
क) सार्वजनिक निधिच्या खर्चावर देखरेख ठेवणे.
ड) संविधानाचे संरक्षण करणे.
(ASO मुख्य 2019)

155 / 239

Category: भारताची संसद

155. विभागीय स्थायी समित्या ह्या :
अ) एकूण 24 असून त्यापैकी आठ राज्यसभेत अंतर्गत कार्य करतात.
ब) लोकसभेच्या नियम समितीच्या शिफारशींनुसार स्थापन झाल्या.
क) सदस्यसंख्या 30 असून त्यांची निवड लोकसभेच्या व राज्यसभेच्या सदस्यातून केली जाते.
(राज्यसेवा मुख्य, 2020)

156 / 239

Category: भारताची संसद

156. जेव्हा ……… अविश्वास ठराव संमत होतो तेव्हा मंत्रिपरिषद बरखास्त होते.
(PSI पूर्व 2012)

157 / 239

Category: भारताची संसद

157. ....... या विधेयकास संसदेच्या प्रत्येक सभागृहाचे विशेष बहुमताने संमत करणे बंधनकारक असते.
(Excise PSI पूर्व 2017)

158 / 239

Category: भारताची संसद

158. पुढील विधानांपैकी संसदीय समित्यांविषयी अयोग्य विधान शोधून काढा.
(वनसेवा मुख्य 2019)

159 / 239

Category: भारताची संसद

159. ऑक्ट्रॉय-स्थानिक संस्था कर व मुल्यवर्धित कराबाबत काय खरे नाही ?
अ) ऑक्ट्रॉय ऐवजी स्थानिक संस्था कर आला 31.3.2012 रोजी.
ब) शहरात येणाऱ्या मालावर आकारल्या जाणाऱ्या कराला ऑक्ट्रॉय म्हणतात.
क) स्थानिक संस्था कर हा वस्तूंच्या किंमतीवर आकारल्या जाणारी रक्कम आहे.
ड) ऑक्ट्रॉय रोज रोखीत वसूल केला जातो.
इ) स्थानिक संस्था कर शहरात माल आणला गेल्यापासून 30 दिवसात भरला जातो.
फ) व्यापाऱ्यांना स्थानिक संस्था कर नको.
ग) असे म्हटले जाते की शासन त्याऐवजी मूल्यवर्धित कर वाढवेल.
ह) पुणे महानगर पालिकेकरता ऑक्ट्रॉय मोठे उत्पन्नाचे स्रोत होते-एकूण महसूलाच्या सुमारे 40% महसूल खेचून !
म) सन 2013-14 मध्ये पुमपा चे स्थानिक संस्था कर संकलन जवळपास पुर्वीच्या ऑक्ट्रॉय संकलनाएवढेच झाले.
ज) अशी भिती आहे की स्थानिक संस्था कराऐवजी मुल्यवर्धित कर अधिक झाल्यास स्थानिक संस्था आपले आर्थिक स्वातंत्र्य गमावेल !
(राज्यसेवा मुख्य 2014)

160 / 239

Category: भारताची संसद

160. खालीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
अ) राष्ट्रपती आणि उपराष्ट्रपती हे आपला राजीनामा लिखीत स्वरुपात एकमेकांकडे देवू शकतात.
ब) लोकसभेचे सभापती आणि उपसभापती आपला राजीनामा लिखीत स्वरुपात एकमेकांकडे देवू शकतात.
क) महान्यायवादी (Attorney General) आणि सॉलिसिटर जनरल आपला राजीनामा लिखीत स्वरुपात एकमेकांकडे देवू शकतात.
ड) राज्यसभेचे अध्यक्ष आणि उपाध्यक्ष हे आपला राजीनामा लिखित स्वरुपात एकमेकांकडे देवू शकतात.
(Forest मुख्य 2016)

161 / 239

Category: भारताची संसद

161. योग्य जोड्या लावा.
अ (कलमे)
अ) कलम - 84
ब) कलम - 93
क) कलम - 108
ड) कलम - 110
ब (तपशील)
1) धनविधेयकाची व्याख्या
2) संसदेची संयुक्त बैठक
3) लोकसभेचा सभापती/उपसभापती
4) संसद सदस्यत्वाची पात्रता
(ASO मुख्य 2015)

162 / 239

Category: भारताची संसद

162. सार्वजनिक उपक्रम समितीद्वारे वापरले जाणारे माहितीचे स्रोत कोणते ?
अ) मंत्रालयाकडून सादर प्राथमिक आणि सविस्तर माहिती.
ब) अशासकीय संघटनांमार्फत सादर अभ्यास
क) उपक्रमाच्या अधिकाऱ्यांद्वारे मिळालेले पुरावे.
ड) लेखा परीक्षण अहवाल
(राज्यसेवा मुख्य 2014)

163 / 239

Category: भारताची संसद

163. लोकसभेच्या विसर्जनाचे परिणाम :
अ) लोकसभेमध्ये प्रलंबित असलेली सर्व विधेयके रद्द होतात.
ब) लोकसभेने मंजूर केलेली परंतु राज्यसभेत अनिर्णिय अवस्थेत प्रलंबित असलेली विधेयके रद्द होतात.
क) राष्ट्रपतीने पुनर्विचारासाठी परत पाठविलेली विधेयके रद्द होतात.
ड) प्रलंबित आश्वासने रद्द होत नाहीत आणि ते नवीन लोकसभेच्या शासकीय आश्वासन समितीद्वारे विचाराधीन राहतात.
वरीलपैकी कोणते विधाने बरोबर आहेत ?
(Forest मुख्य 2014)

164 / 239

Category: भारताची संसद

164. योग्य विधाने ओळखा- (सार्वजनिक उपक्रमावरील समिती):
अ) सार्वजनिक उपक्रमावरील समितीची स्थापना 1964 मध्ये करण्यात आली होती.
ब) सध्या समितीमध्ये लोकसभेतून 10 सदस्य आणि राज्यसभेतून 5 सदस्य असतात
क) समिती ही नियंत्रक व महालेखा परिक्षकांचा सार्वजनिक उपक्रमावरील अहवाल तपासते.
(राज्यसेवा मुख्य 2016)

165 / 239

Category: भारताची संसद

165. संसद सदस्य अथवा राज्य विधिमंडळ सदस्य राष्ट्रपती म्हणून निवडून येवू शकतो परंतु :
(ASO मुख्य 2015)

166 / 239

Category: भारताची संसद

166. दोन्ही सभागृहांमधील मतभेद दूर करण्यासाठी भारतात संसदेच्या दोन्ही सभागृहांची संयुक्त बैठक आजपर्यंत ...... वेळा घेण्यात आली.
(राज्यसेवा मुख्य 2016)

167 / 239

Category: भारताची संसद

167. लोकसभेच्या सभापतीच्या स्थानासंबंधी खालील विधाने विचारात घ्या.
अ) त्याचे/तिचे वेतन आणि भत्ते भारताच्या संचित निधीवा भारित केले जाते.
ब) त्यास/तिला समान मत विभागणी शिवाय मत देता येत नाही.
क) त्यास/तिला सभागृहात हजर राहून मतदान करणाऱ्या सदस्यांच्या बहुमताने पारित केलेल्या ठरावाद्वारे पदावरून दूर करता येते.
ड) त्याचे/तिचे स्थान उप-पंतप्रधानापेक्षा वरचे आहे. वरील विधानांपैकी कोणती बरोबर आहेत ?
(राज्यसेवा पूर्व, 2020)

168 / 239

Category: भारताची संसद

168. खालीलपैकी कोणती विधाने चुकीची आहेत ?
अ) राज्यसभा आर्थिक विधेयक नाकारू शकते.
ब) राज्यसभा आर्थिक विधेयका बाबत शिफारशी करू शकते.
क) राज्यसभा आर्थिक विधेयक नाकारू शकत नाही.
ड) राज्यसभेचे आर्थिक विधेयक 14 दिवसाच्या आत लोकसभेकडे परत पाठविले पाहिजे.
ई) राज्यसभा आर्थिक विधेयक दुरुस्त करू शकते.
(Exise मुख्य 2018)

169 / 239

Category: भारताची संसद

169. 'तूटीच्या अर्थव्यवस्थेच्या' संकल्पनेबाबत जोड्या लावा:
संकल्पना
अ) महसूली तूट
ब) अर्थसंकल्पीय तूट
क) राजकोषीय तूट
ड) मौद्रिक तूट
अर्थ
1) जेव्हा रिझर्व्ह बँकेकडून कर्ज घेवून तूट भरून काढली जाते.
2) अर्थसंकल्पीय तूट आणि बाजार पेठातील कर्ज व इतर देणी.
3) जेव्हा सरकारचा चालू खर्च हा चालू उत्पन्नापेक्षा जास्त असतो.
4) जेव्हा सरकारचा एकूण खर्च एकूण उत्पन्नापेक्षा जास्त असतो.
(राज्यसेवा मुख्य, 2020)

170 / 239

Category: भारताची संसद

170. खालील विधाने विचारात घ्या :
अ) भारतीय राज्यघटनेच्या 108 व्या कलमानुसार संसदेच्या दोन्ही सभागृहांची संयुक्त बैठक बोलविली जाते.
ब) लोकसभा आणि राज्यसभा यांची पहिली संयुक्त बैठक 1961 मध्ये झाली होती.
क) भारतीय संसदेच्या दोन्ही सभागृहांची तिसरी संयुक्त बैठक 2012 मध्ये झाली.
वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहे/त?
(Tax Asst. 2022)

171 / 239

Category: भारताची संसद

171. विधानपरिषद असलेल्या राज्यातील विधान परिषदेत कमीत कमी 40 व जास्तीत जास्त त्या राज्यातील विधानसभा सदस्य संख्येच्या ...... इतके सभासद असू शकतात.
(PSI पूर्व 2011)

172 / 239

Category: भारताची संसद

172. एखादे विधेयक हे ‘धन विधेयक' समजले जाते जेव्हा ते पुढील तरतूदी संबंधात असते-
अ) कोणताही कर आकारणे, रद्द करणे, कपात सूचविणे.
ब) संचित निधीतून प्रस्तावित विनियोग करणे.
क) दंड आकारणे अथवा अन्य आर्थिक शिक्षा देणे.
ड) परवान्यापोटी अथवा सेवा दिल्याबद्दलची फी अदा करणे.
(Forest मुख्य 2016)

173 / 239

Category: भारताची संसद

173. खालील विधाने विचारात घ्या.
अ) राज्यसभेचे अध्यक्ष हे सभागृहाचे सदस्य नसतात.
ब) राज्यसभेचे उपाध्यक्ष राज्यसभेतील सदस्यांकडून निवडले जातात.
क) उपराष्ट्रपतींच्या पदच्युतीचा प्रस्ताव फक्त राज्यसभेतच प्रथम मांडला जातो.
वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहे/त ?
(राज्यसेवा मुख्य 2016)

174 / 239

Category: भारताची संसद

174. खालील विधाने वाचून अचूक पर्याय निवडा.
अ) द्रव्यशास्तीची तरतूद करणारे विधेयक हे धन विधेयक असेलच असे नाही.
ब) एकत्रित निधीतून खर्चाविषयीचे विधेयक हे धन विधेयक असेलच असे नाही.
क) संघाच्या लेखापरिक्षणाविषयीचे विधेयक हे धन विधेयक असेलच असे नाही.
(राज्यसेवा मुख्य 2013)

175 / 239

Category: भारताची संसद

175. राष्ट्रपतींकडून लोकसभेमध्ये ……….. अंग्लो इंडियन सदस्य नेमले जातात.
(PSI पूर्व 2011)

176 / 239

Category: भारताची संसद

176. खालील विधाने विचारात घ्या :
अ) लोकसभेच्या कोणताही सदस्य अविश्वासाचा ठराव माड़ू शकतो.
ब) जर सभागृहातील किमान 1/10 सदस्यांचा अशा ठरावास पाठिंबा असेल तरच तो चर्चेसाठी दाखल केला जातो.
क) अविश्वास ठरावासाठी परवानगी मंजूर झाल्यापासून सात दिवसांच्या आत तो सभागृहात चर्चेसाठी घेतला गेला पाहिजे.
ड) लोकसभेच्या नियम 198 मध्ये अविश्वास ठरावाच्या पद्धतीसंबंधी स्पष्ट तरतूदी आहेत.
वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
(Forest मुख्य 2018)

177 / 239

Category: भारताची संसद

177. 'अर्थसंकल्प' हा शब्द भारतीय राज्यघटनेच्या खालीलपैकी कुठल्या कलमामध्ये समाविष्ट आहे?
(Forest मुख्य 2016)

178 / 239

Category: भारताची संसद

178. वित्त विधेयक लोकसभेत मांडण्यासाठी कोणाची शिफारस आवश्यक असते ?
(STI पूर्व 2011)

179 / 239

Category: भारताची संसद

179. खालील विधाने विचारात घ्या.
अ) संसदेच्या दोन्हीही गृहातील नामनिर्देशित सदस्यांना राष्ट्रपती पदाच्या निवडणूकीत मतदानाचा अधिकार नसला तरी त्यांना उपराष्ट्रपतीच्या निवडणूकीत मतदानाचा अधिकार असतो.
ब) लोकसभेतील नामनिर्देशित सदस्यांना राष्ट्रपती पदाच्या निवडणूकीत मतदानाचा अधिकार नसला तरी त्यांना राष्ट्रपती विरुध्दच्या महाभियोगाच्या ठरावामध्ये मतदानाचा अधिकार असतो.
(राज्यसेवा मुख्य, 2020)

180 / 239

Category: भारताची संसद

180. भारतासाठी संसदेचे द्विगृही कायदेमंडळ पद्धत स्वीकारण्यामागे पुढीलपैकी कोणते उद्दिष्ट नाही?
(ASO Mains 2022)

181 / 239

Category: भारताची संसद

181. लोकसभेच्या निवडणूकीसाठी……….. नामांकन पत्र भरले जावू शकते.
(ASO मुख्य 2019)

182 / 239

Category: भारताची संसद

182. खालील विधानांचा विचार करा :
अ) अंदाज समितीची स्थापना जॉन मथाई यांच्या शिफारशीनुसार 1921 मध्ये झाली.
ब) या समितीतील सर्व 30 सदस्य केवळ लोकसभेकडून निवडून दिले जातात.
क) या समितीला 'सतत मितव्ययिता समिती' असे म्हणतात.
ड) मंत्री या समितीचा सदस्य म्हणून निवडून येवू शकतो.
वरीलपैकी योग्य विधाने निवडा :
(राज्यसेवा मुख्य 2019)

183 / 239

Category: भारताची संसद

183. खालीलपैकी कोणत्या समित्यांमध्ये लोकसभा व राज्यसभा सदस्य असतात ?
अ) अंदाज समिती
ब) स्थायी समिती
क) लोक लेखा समिती
ड) सार्वजनिक उपक्रम समिती
(राज्यसेवा मुख्य 2018)

184 / 239

Category: भारताची संसद

184. भारताच्या अर्थ मंत्रालयाच्या आय-व्यय विभागाचे भाग हे आहेत.
अ) महसूल विभाग
ब) नागरी खर्च विषयक विभाग
क) अंदाज पत्रकीय विभाग
ड) संरक्षण विषयक खर्चाचा विभाग
(राज्यसेवा मुख्य 2016)

185 / 239

Category: भारताची संसद

185. भारतातील प्रतोद विषयी योग्य विधाने निवडा :
अ) कायदे मंडळातील सभागृहात पक्षांतील सदस्यांचे शिस्त आणि वर्तन यासाठी प्रतोद जबाबदार असतो.
ब) भारताने ही संकल्पना ब्रिटिश संसदीय प्रणालीकडून घेतली आहे.
क) अतिरिक्त प्रतोदाच्या सहाय्यसह एक मुख्य प्रतोद असतो.
ड) राष्ट्रपतींच्या निवडणूकीवेळी प्रतोद खासदार आणि आमदार यांना विशिष्ट रितीने मत देण्यासाठी निर्देशीत करू शकत नाही.
(राज्यसेवा पूर्व, 2020)

186 / 239

Category: भारताची संसद

186. पुढील दोन विधानांचा विचार करा.
अ) राज्यसभा सदस्य सार्वजनिक खर्च समितीचा सदस्य असू शकतो परंतु सार्वजनिक उपक्रम समितीचा नाही.
ब) राज्यसभा सदस्य सार्वजनिक खर्च समितीचा सदस्य असू शकतो परंतु अंदाज समितीचा नाही.
वरील दोनपैकी कोणते विधान योग्य आहे ?
(ASO मुख्य 2013)

187 / 239

Category: भारताची संसद

187. संसदेकडे खालीलपैकी कोणता पदावरुन काढून टाकण्याचे अधिकार आहेत ?
अ) महालेखापाल
ब) सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश
क) मुख्य निवडणूक आयुक्त
ड) उच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश
(राज्यसेवा मुख्य 2014)

188 / 239

Category: भारताची संसद

188. खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ?
(Forest मुख्य 2017)

189 / 239

Category: भारताची संसद

189. पुढील विधानांचा अभ्यास करा :
अ) अंदाज समितीमध्ये लोकसभेतील सर्व पक्ष आणि गटांचे त्यांच्या संख्येच्या प्रमाणात प्रतिनिधित्व असते.
ब) लोकलेखा समितिला अंदाज समितीची 'जुळी बहिण' समजण्यात येते. ही समिती सार्वजनिक विनिमयावर लक्ष ठेवण्याचे काम करते.
(ASO Mains 2022)

190 / 239

Category: भारताची संसद

190. खालील विधानांपैकी कोणते विधान बरोबर नाही ? ·
अ) घटनादुरुस्ती विधेयक हे एखाद्या मंत्र्याकडून अथवा खाजगी सभासदाकडून मांडले जावू शकते आणि त्यासाठी राष्ट्रपतीच्या पूर्व परवानगीची गरज नसते.
ब) घटनादुरुस्ती विधेयकाला राज्यांनी किती कालावधीमध्ये संमती द्यावी याबाबत त्यांच्यावर बंधन नाही.
(राज्यसेवा पूर्व 2016)

191 / 239

Category: भारताची संसद

191. खालीलपैकी कोणती संसदीय समिती नाही ?
(राज्यसेवा मुख्य 2012)

192 / 239

Category: भारताची संसद

192. एखाद्या विधेयकावर संसदेच्या दोन्ही सभागृहांमध्ये मतभेद निर्माण झाल्यास दोन्ही सभागृहांचे संयुक्त अधिवेशन भरवून त्यात बहुमताने निर्णय घेतला जातो. तेथे जर समान मत विभागणी झाली तर तो वाद कसा सोडविला जातो ?
(ASO मुख्य 2015)

193 / 239

Category: भारताची संसद

193. लोकसभेच्या कामकाजाच्या नियमात ...... ठरावासंबंधी विशिष्ट तरतूदींचा उल्लेख नाही.
(राज्यसेवा मुख्य, 2019)

194 / 239

Category: भारताची संसद

194. खालीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहे/त?
अ) राज्यसभेचे अध्यक्ष त्या सभागृहाचे सदस्य असतात.
ब) मंत्रिमंडळ राज्यसभेला जबाबदार नसते.
क) उपराष्ट्रपतींच्या बडतर्फीचा प्रस्ताव फक्त राज्यसभेतच मांडला जातो.
(वनसेवा मुख्य 2019)

195 / 239

Category: भारताची संसद

195. तहकुबी ठरावासंदर्भात खालीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहे ?
अ) सभागृहाचे नेहमीचे कामकाज बाजुला ठेवण्याची एक असामान्य पद्धत आहे.
ब) सार्वजनिक हिताच्या तातडीच्या बाबीकडे सभागृहाचे लक्ष वेधणे हा याचा प्रमुख उद्देश आहे.
क) राज्यसभा या पद्धतीचा उपयोग करु शकते.
ड) हा ठराव मांडण्यासाठी त्यास 1/10 पेक्षा कमी नाही इतक्या सदस्यांचा पाठिंबा आवश्यक असतो.
(राज्यसेवा मुख्य 2017)

196 / 239

Category: भारताची संसद

196. दोन्ही विधाने वाचून अचूक पर्याय निवडा.
अ) संसदीय वर्तनाविषयीचे निर्णय घेणारी विशेषाधिकार समिती ही एक महत्त्वाची समिती आहे.
ब) प्रश्नोत्तराच्या काळात तसेच विविध लक्षवेधी ठरावांमधून निर्माण होणाऱ्या मुद्यांचा पाठ पुरावा करण्याचा महत्त्वाचा अधिकार विशेषाधिकार समितीला आहे.
(राज्यसेवा मुख्य 2013)

197 / 239

Category: भारताची संसद

197. लोकसभेच्या सभापती संदर्भात खालीपैकी कोणते/ती विधान/ ने बरोबर आहे/त?
अ) राष्ट्रपतींची मर्जी असेपर्यंत ते आपल्या पदावर राहू राहू शकतात.
ब) जर त्यांना आपल्या पदाचा राजीनामा द्यायचा असेल तर ते तसे पत्र उपसभापतींच्या नावे सुपुर्द करतात.
क) लोकसभा मुदतीपूर्व विसर्जित झाल्यास ते आपोआप पदभ्रष्ट होतात.
(ASO मुख्य 2013)

198 / 239

Category: भारताची संसद

198. खालील वाक्य वाचा :
अ) 2001 च्या जनगणनेच्या आधारे परिसीमित केलेले मतदार संघ हे 2026 नंतरच्या पहिल्या जनगणनेपर्यंत अस्तित्वात राहतील.
ब) परिसीमन आयोग हा लोकसभा, विधानसभा आणि स्थानिक संस्थांच्या मतदार संघांचे परिसीमन करतो.
वरीलपैकी कोणते/ती वाक्य/वाक्ये बरोबर आहे/आहेत ?
(राज्यसेवा मुख्य 2018)

199 / 239

Category: भारताची संसद

199. संपूर्ण किंवा जास्तीत जास्त मागासवर्गीय एकाच मतदारसंघात येतील अशी मतदारसंघाची फेररचना करणे, ही शिफारस खालील आयोगाची होती.
(राज्यसेवा मुख्य 2016)

200 / 239

Category: भारताची संसद

200. खालीलपैकी लोकसभेचा कोणता विशेष अधिकार आहे?
अ) धन विधेयक मांडणे.
ब) मंत्रीमंडळाविरुद्ध अविश्वास ठराव मंजूर करणे.
क) राष्ट्रपतींविरूद्ध महाभियोग चालविणे.
ड) आणिबाणी घोषणेस मान्यता देणे.
(ASO मुख्य 2013)

201 / 239

Category: भारताची संसद

201. खालील विधाने पहा.
अ) राष्ट्रपतींच्या पूर्वसंमतीशिवाय धन विधेयक संसदेत मांडले जात नाही.
ब) केंद्र व राज्य सरकारांमधील करांचे वितरण करण्यासाठी पंतप्रधानांकडून वित्त आयोगाची नेमणूक केली जाते.
वरीलपैकी कोणत/ती विधान/ने बरोबर आहे/त ?
(ASO पूर्व 2013)

202 / 239

Category: भारताची संसद

202. लोकसभेविषयीची कोणती विधाने सत्य आहेत ?
अ) ती संसदबाद्य हस्तक्षेपापासून मुक्त आहे.
ब) केवळ तिलाच केंद्रपातळीवर कायदे करण्याचा सर्वोच्च अधिकार आहे.
क) ती सर्वस्वी सार्वभौम आहे.
ड) ती जनतेला उत्तरदायी आहे.
(ASO मुख्य 2015)

203 / 239

Category: भारताची संसद

203. पुढीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहे/त?
अ) अतारांकित प्रश्नाला पूरक प्रश्न विचारता येत नाहीत.
ब) अल्पसूचना प्रश्न का विचारल्या जात आहे याचे कारण द्यावयाची गरज नसते.
(राज्यसेवा मुख्य 2015)

204 / 239

Category: भारताची संसद

204. लोकसभेच्या सभापती संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या:
अ) त्यास/तिला पदावरून दूर करण्यासाठी केवळ लोकसभेत उपस्थित राहून मतदान करणाऱ्या सदस्यांच्या बहुमताने ठराव संमत करावा लागतो.
ब) उप पंतप्रधानाच्या बरोबरीने त्यांचा अग्रक्रम तालिकेत पाचवा क्रमांक आहे.
क) जेव्हा पदावरून दूर करण्यासंबंधीच्या ठरावास सभागृहाच्या एकूण सभासद संख्येच्या किमान एक-दशांश सदस्यांचा पाठिंबा असेल तेव्हाच सभागृह असा ठराव विचारार्थ आणि चर्चेसाठी घेवू शकते.
वरीलपैकी कोणते विधान/ने बरोबर आहे/त ?
(राज्यसेवा मुख्य 2019)

205 / 239

Category: भारताची संसद

205. राज्यसभेचे अध्यक्ष ………. पेक्षा अधिक संख्या नसलेल्या उपाध्यक्षांच्या पॅनेलचे नामांकन करतात.
(राज्यसेवा मुख्य 2018)

206 / 239

Category: भारताची संसद

206. योग्य कथने ओळखा :
अ) धन विधेयक सर्वप्रथम फक्त लोकसभेत मांडला जावू शकतो.
ब) सामान्य विधेयक सर्वप्रथम लोकसभा किंवा राज्यसभा यापैकी कोणत्याही सभागृहात मांडला जावू शकतो.
क) राष्ट्रपतीच्या शिफारसीने धन विधेयक संसदेमध्ये मांडता येवू शकतो.
ड) सामान्य विधेयक हे राष्ट्रपतीच्या शिफारसीने संसदेमध्ये मांडता येवू शकतो.
(ASO मुख्य 2019)

207 / 239

Category: भारताची संसद

207. संसदेचा सदस्य जर संसदेच्या दुसऱ्या सदनात बसलेला आढळला तर त्याला/तिला किती दंड भरावा लागतो ?
(राज्यसेवा पूर्व 2012)

208 / 239

Category: भारताची संसद

208. पुढील दोन विधानांपैकी कोणते अयोग्य आहे?
अ) दिनांक 1.4.1972 पासून सार्वजनिक उपक्रमासंबंधीच्या समितीच्या सदस्यसंख्येत वाढ़ करून ती 22 करण्यात आली.
ब) वरील 22 सदस्यांपैकी 7 सदस्य राज्यसभेतून असतात.
(राज्यसेवा मुख्य 2014)

209 / 239

Category: भारताची संसद

209. भारताच्या संचित निधीतील खर्च आकारणीमध्ये समावेश होवू शकतो
अ) राष्ट्रपतीचे मानधन व भत्ते.
ब) पंतप्रधानाचे मानधन व भत्ते.
क) राज्यसभा सभापतीचे वेतन व भत्ते.
ड) भारताचे नियंत्रक व महालेखा परीक्षकाचे वेतन व भत्ते.
(ASO मुख्य 2019)

210 / 239

Category: भारताची संसद

210. खालील विधाने विचारात घ्या :
अ) राष्ट्रपती कोणतेही सर्वसाधारण विधेयक संसदेकडे पुनर्विचारासाठी पाठवू शकतात.
ब) राष्ट्रपती धन विधेयक संसदेकडे पुनर्विचारासाठी पाठवू शकतात.
क) संसदेने सर्वसाधारण विधेयक पुन्हा मंजूर केल्यास राष्ट्रपतींना विधेयकाला मंजूरी द्यावी लागते.
वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहेत ?
(राज्यसेवा पूर्व 2021)

211 / 239

Category: भारताची संसद

211. सार्वजनिक उपक्रमांवरील समितीबाबत खालीलपैकी कोणते विधान योग्य आहे ?
अ) सुरुवातीस समितीत 15 सदस्य होते. 1964 मध्ये तिची सदस्यसंख्या 22 पर्यंत वाढली.
ब) समितीच्या अध्यक्षाची नेमणूक समिती सदस्यांमधून केली जाते. परंतु समितीमधील राज्यसभा सदस्यास अध्यक्ष म्हणून नियुक्त केले जाऊ शकत नाही.
(राज्यसेवा मुख्य 2015)

212 / 239

Category: भारताची संसद

212. लोकलेखा समितीची पद्धत या देशापासून घेतली आहे.
अ) अमेरिका
ब) फ्रान्स
क) ग्रेट ब्रिटेन
ड) चीन
(राज्यसेवा मुख्य 2017)

213 / 239

Category: भारताची संसद

213. खालील विधाने विचारात घ्या आणि योग्य पर्याय निवडा.
अ) संविधानदुरुस्ती विधेयक फक्त संसदेमध्ये मांडले जाऊ शकते.
ब) संसदेने संमत केल्यावर आणि गरज असेल तिथे राज्य विधीमंडळांनी मान्यता दिल्यावर संविधानदुरुस्ती विधेयकास राष्ट्रपतीने संमती दिलीच पाहिजे.
क) संविधानदुरुस्ती प्रक्रिया कलम 365 मध्ये दिलेली आहे.
(तांत्रिक सेवा पूर्व 2022)

214 / 239

Category: भारताची संसद

214. पुढील दोन विधानांपैकी कोणते योग्य आहे ?
अ) अंदाज समितीच्या सदस्यांचा कार्यकाल एक वर्षाचा असतो.
ब) सर्वसाधारणपणे एक तृतीयांश सदस्य दुसऱ्या वर्षी पुन्हा निवडून येतात.
(राज्यसेवा मुख्य 2014)

215 / 239

Category: भारताची संसद

215. योग्य कथन/कथने ओळखा.
अ) सभागृहातील संबंधित खात्याचे मंत्री ज्या प्रश्नांना लेखी उत्तरे देतात, त्याला 'तारांकित प्रश्न' म्हणतात.
ब) स्थगन प्रस्तावाला 'निंदा व्यंजक ठराव' असेही म्हटले जाते.
(राज्यसेवा मुख्य 2013)

216 / 239

Category: भारताची संसद

216. खालील विधाने विचारात घ्या :
अ) राज्यघटनेत दुरुस्ती करणारे विधेयक केवळ मंत्रीच संसदेच्या कोणत्याही सभागृहात मांडू शकतो.
ब) जर अशा दुरुस्तीमुळे राज्यघटनेच्या संघराज्यीय स्वरूपात बदल होणार असेल तर त्या दुरुस्तीला भारतातील सर्व राज्यांच्या विधिमंडळाची मान्यता लागते.
क) राष्ट्रपती घटनादुरुस्ती विधेयकाला मान्यता देण्याचे राखून ठेवू शकत नाही, तसेच पुनर्विचारासाठी संसदेकडे परतही पाठवू शकत नाही.
वरीलपैकी कोणते विधान/ने योग्य आहे/त?
(वनसेवा मुख्य 2019)

217 / 239

Category: भारताची संसद

217. पुढील कोणते विधान योग्य आहे?
अ) अंदाज समितीची स्थापना सी.डी. देशमुख यांच्या शिफारशीनुसार करण्यात आली.
ब) ही समिती शासकीय खर्चावर नियंत्रण ठेवण्याव्यतिरिक्त काटकसर सुचविते आणि तसेच आर्थिक प्रशासकीय रचना सुधारणा सुचविते.
(राज्यसेवा मुख्य 2014)

218 / 239

Category: भारताची संसद

218. 2001 नंतर महाराष्ट्रात लोकसभेच्या मतदारसंघांचे परिसीमन झाले, त्यासंदर्भात खालीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
अ) अनुसूचित जातींकरता जागा वाढवण्यात आल्या.
ब) अनुसूचित जमातींकरता जागा वाढवण्यात आल्या.
क) अनुसूचित जातींकरता जागा तेवढ्याच राहिल्या.
ड) अनुसूचित जमातींकरता जागा तेवढ्याच राहिल्या.
इ) अनुसूचित जातींकरता जागा कमी करण्यात आल्या.
फ) अनुसूचित जमातींकरता जागा कमी करण्यात आल्या.
(राज्यसेवा मुख्य 2014)

219 / 239

Category: भारताची संसद

219. एकूण किती राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये लोकसभेची एकच जागा आहे ?
(राज्यसेवा मुख्य 2019)

220 / 239

Category: भारताची संसद

220. स्तंभ 'अ' ची स्तंभ 'ब' शी जुळणी करा आणि खाली दिलेल्या पर्यायामधून बरोबर सांकेतिकांची निवड करा :
स्तंभ अ
अ) निंदा व्यंजक ठराव
ब) स्थगन प्रस्ताव
ड) परिसमाप्ती प्रस्ताव
क) ठराव
स्तंभ ब
1) सभागृहाचे लक्ष आकस्मिकपणे उद्भवलेल्या सार्वजनिक महत्वाच्या प्रश्नाकडे वेधून घेणे
2) मंत्रिमंडळावर अविश्वास दर्शविणे.
3) कोणत्याही मुद्यावरील चर्चेबाबत कपात
4) विशिष्ट मुद्यावर सभागृहाला मत व्यक्त करण्यास भाग पाडणे.
5) तारांकित व अतारांकित प्रश्न
(राज्यसेवा मुख्य 2013)

221 / 239

Category: भारताची संसद

221. प्रौढ मताधिकार प्राप्त करणाऱ्या देशांच्या जोड्या जुळवा :
स्तंभ अ
अ) श्रीलंका ब) मलेशिया
क) ऑस्ट्रेलिया ड) द. आफ्रिका
स्तंभ ब
1) 1962 2) 1994
3) 1931 4) 1955
(संयुक्त गट-ब 2018)

222 / 239

Category: भारताची संसद

222. खालीलपैकी कोणत्या राज्यात अनुसूचित जमातींसाठी लोकसभेच्या जागा राखीव आहेत?
(संयुक्त गट - ब 2018)

223 / 239

Category: भारताची संसद

223. अतारांकित प्रश्नाचे उत्तर किती काळात देण्याची सर्वसाधारणपणे शासनास मुभा असते ?
(राज्यसेवा पूर्व 2014)

224 / 239

Category: भारताची संसद

224. पुढील विधानांपैकी कोणते अयोग्य आहे ?
(राज्यसेवा मुख्य 2015)

225 / 239

Category: भारताची संसद

225. लोकलेखा समिति बाबत खालील विधाने विचारात घ्या.
अ) तिची निर्मिती ही भारत सरकार कायदा (माँटेग्यू चेम्सफोर्ड सुधारणा) 1919 मधील तरतुदीनुसार झाली आहे.
ब) 1954 पुर्वी ही समिती केवळ लोकसभेद्वारा निवडलेल्या 15 सदस्यांचीच होती.
क) सध्या या समितीमध्ये 22 सदस्य आहेत (लोकसभेतून-15 आणि राज्यसभेतून-7).
ड) ही विस्तारीत समिती लोकसभेची समिती म्हणून सभापतीच्या नियंत्रणाखाली कार्य करते.
(ASO मुख्य 2016)

226 / 239

Category: भारताची संसद

226. 'शुन्य प्रहर' हा कार्यकारी मंडळावर नियंत्रण ठेवण्याचा संसदीय कामकाजातील भाग हा ......... येतो.
(ASO मुख्य 2012)

227 / 239

Category: भारताची संसद

227. खालील विधाने विचारात घ्या :
अ) अधिकृत विरोधी पक्ष व विरोधी पक्ष नेता यांना सर्वप्रथम 1977 मध्ये मान्यता देण्यात आली.
ब) राज्यसभेच्या नेत्याची नेमणूक राज्यसभेच्या अध्यक्षाकडून होते.
क) लोकसभा व राज्यसभेतील विरोधी पक्ष नेत्यांना कॅबिनेट मंत्र्याचा दर्जा दिला जातो.
वरीलपैकी कोणते / कोणती विधाने बरोबर आहे/आहेत ?
(Forest मुख्य 2014)

228 / 239

Category: भारताची संसद

228. संसदेच्या विभागांशी संबंधित स्थायी समितींचे अयोग्य पुनर्नाव ओळखा.
(राज्यसेवा मुख्य 2022)

229 / 239

Category: भारताची संसद

229. पुढील दोन विधानांपैकी कोणते अयोग्य आहे?
अ) सर्वसाधारणपणे सार्वजनिक उपक्रम समितीच्या अहवालावर सभागृहात चर्चा होत नाही.
ब) लोकलेखा समिति मुख्यतः लेखापरीक्षण अहवाल तपासते.
(राज्यसेवा मुख्य 2014)

230 / 239

Category: भारताची संसद

230. खालीलपैकी कोणामधे लोकसभेची एकच जागा आहे ?
अ) मिझोराम ब) मेघालय
क) नागालँड ड) सिक्कीम
इ) गोवा फ) दादरा आणि नगर हवेली
(राज्यसेवा मुख्य 2018)

231 / 239

Category: भारताची संसद

231. सार्वजनिक धोरणाबाबत खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे ?
(राज्यसेवा मुख्य, 2020)

232 / 239

Category: भारताची संसद

232. भारतात सार्वजनिक उपक्रम समितीची स्थापना कोणत्या कार्यपूर्ती करिता करण्यात आली आहे?
अ) सार्वजनिक उपक्रमांचे अहवाल व लेख्यांची तपासणी करणे.
ब) नियंत्रक व महालेखा परीक्षकाने सार्वजनिक उपक्रमांवरील सादर केलेल्या अहवालांची तपासणी.
क) सार्वजनिक उपक्रमांची स्वायत्तता व कार्यक्षमता या संदर्भात तपासणी.
वरीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ?
(राज्यसेवा मुख्य 2012)

233 / 239

Category: भारताची संसद

233. लोकलेखा समितीचे 'कान आणि डोळे' म्हणून कोणाला संबोधले जाते ?
(ASO मुख्य 2013)

234 / 239

Category: भारताची संसद

234. जर लोकसभेचे अध्यक्ष आणि उपाध्यक्ष दोघेही उपस्थित नसतील, तर संसदेच्या संयुक्त बैठकीच्या अध्यक्षस्थानी कोण असतात ?
(राज्यसेवा मुख्य 2022)

235 / 239

Category: भारताची संसद

235. लक्षवेधी सूचनेच्या संदर्भात .......... ही योग्य विधान/ने आहेत.
अ) निकडीच्या सार्वजनिक हिताच्या बाबीकडे मंत्र्यांचे लक्ष वेधण्यासाठीचा हा एक उपाय आहे.
ब) ती मांडण्यासाठी 50 सदस्यांचे समर्थन आवश्यक असते.
क) राज्यसभेला हा उपाय वापरण्याची परवानगी नसते.
ड) 1952 पासून सुरू असलेली संसदीय प्रणालीतील नावीन्यपूर्ण पद्धती आहे.
(ASO मुख्य 2018)

236 / 239

Category: भारताची संसद

236. खालील विधाने विचारात घ्या :
अ) तारांकित प्रश्नांची उत्तरे तोंडी स्वरूपात सभागृहाच्या पटलावर दिली जातात.
ब) अतारांकित प्रश्नांचे उत्तर लेखी स्वरूपात दिले जाते.
क) अतारांकित प्रश्नाच्या उत्तरानंतर पुरक अथवा उपप्रश्न विचारता येत नाहीत.
वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
(ASO मुख्य 2015)

237 / 239

Category: भारताची संसद

237. लोकसभा शासनाविरुद्ध खालीलपैकी कोणत्या मार्गाने अविश्वास व्यक्त करू शकत नाही?
(राज्यसेवा मुख्य 2017)

238 / 239

Category: भारताची संसद

238. लोकसभेचा सदस्य प्रतिदिनी तारांकित व अतारांकित अशा दोन्ही प्रकारचे ......... पेक्षा जास्त प्रश्न विचारु शकत नाही.
(ASO मुख्य 2014)

239 / 239

Category: भारताची संसद

239. लोकलेखा समितिबाबत खालील विधाने विचारात घ्या.
अ) सदरहू समितीची निर्मिती भारतात पहिल्यांदा 1919 च्या कायद्यातील तरतुदीनुसार 1921 मध्ये करण्यांत आली होती.
ब) या समितीचे वर्णन काही वेळा अंदाज समितीची 'जुळी- बहीण' असे केले जाते.
क) या समितीला नियंत्रक व महालेखा परीक्षक यांच्याकडून सहाय्य होते जे या समितीच्या सभेत सहभागी होत नाहीत.
ड) 1962 पासूनच्या प्रथेनुसार विरोधी पक्षाच्या सदस्याची नेमणूक या समितीचे अध्यक्ष म्हणून करण्यात येते.
(राज्यसेवा मुख्य 2015)

Loading...MPSC is all about Patience....

Scroll to Top